واکاوی رابطه بین طوفان های گرد و غبار با شاخص های پیوند از دور در فصول مختلف طی دوره آماری 2017-1988 در استان کرمان

گرد و غبار یک مخاطره‌ی اقلیمی است که در مناطق خشک و نیمه خشک دنیا و همچنین مناطقی که در مسیر بادهای مناطق بیابانی قرار دارند، بیشتر از سایر مناطق اتفاق می افتد. هدف اصلی پژوهش حاضر، شناسایی اثر الگوهای پیوند از دور بر تعداد روزهای همراه با طوفان گرد و غبار در استان کرمان طی دوره آماری 30 ساله (2017-1988) است، برای این منظور ایستگاه های کرمان، انار، سیرجان، شهربابک و بم که هم دارای آمار بلند مدت بوده و هم از نظر جغرافیایی کل مساحت استان را پوشش می دادند، انتخاب شد. داده های مورد نیاز این پژوهش تعداد روزهای گرد و غبار در ایستگاه های منتخب و دیگری داده های الگوهای پیوند از دوری شامل الگوی چند متغیره انسو(mei)، الگوی نوسانات دهه ای اقیانوس آرام (pdo)، الگوی نوسان اطلس شمالی (nao)، الگوی قطب شمال (ao)، الگوی چند دهه ای اطلس شمالی(amo) و الگوی نوسان دمای اقیانوس آرام (nino3.4) هستند که به ترتیب از سازمان هواشناسی کشور و مرکز ملی جوی اقیانوسی دریافت شدند. نتایج نشان داد که بیشینه ی میانگین روزهای گرد و غبار در فصل بهار اتفاق افتاده است و کمینه آن متعلق به فصل پاییز می باشد. از لحاظ تاثیر الگوهای پیوند از دور نیز بر ایستگاه های مورد مطالعه، می توان گفت که ایستگاه‌های کرمان، انار و شهربابک بیشترین تاثیرپذیری را از الگوی ao و کمترین اثر را به ترتیب از الگوهای nino، amo و pdo و ایستگاه های سیرجان و بم نیز بیشترین تاثیرپذیری را از الگوی amo و کمترین اثر را از الگوهای nino3.4 و mei داشته اند. همچنین نتایج همبستگی نشان داد که بیشترین درصد تغییرات روزهای گرد و غبار که می توان آن‌ها را با الگوهای پیوند از دور تبیین کرد، 25 درصد درفصل زمستان ایستگاه سیرجان و 22 درصد در فصل بهار ایستگاه شهربابک است. در سایر ایستگاه ها نوسانات تعداد روزهای غباری، کمتر از این مقادیر با الگوهای پیوند از دور ارتباط داشته‌اند.

examining of relationship between dust storms and teleconnection indicators in different seasons during the statistical period of 1988-2017 in kerman province.

dust is a climatic hazard that occurs more often in arid and semi-arid regions of the world, as well as in areas that are in the direction of the winds of desert regions. the main goal of this research is to identify the effect of teleconnection patterns on the number of days with dust storms in kerman province during a 30-year statistical period (1988-2017), for this purpose kerman, anar, sirjan, shahrbabak and bam stations it had long-term statistics and geographically covered the entire area of the province. the required data of this research is the number of dust days in the selected stations and the data of remote link patterns including the multivariate enso (mei) pattern, the pacific decadal oscillation (pdo) pattern, the north atlantic oscillation (nao) pattern, the arctic pattern (ao), the multi-decadal north atlantic pattern (amo) and the pacific ocean temperature fluctuation pattern (nino3.4) were received from the national meteorological organization and the national oceanic atmospheric center, respectively. the results showed that the maximum average number of dust days occurred in spring and the minimum was in autumn. in terms of the effect of remote connection patterns on the studied stations, it can be said that kerman, anar and shahrbabak stations are most affected by the ao pattern and the least effect is by the nino, amo and pdo patterns and sirjan and bam stations respectively. also, they have had the most influence from the amo pattern and the least effect from the nino3.4 and mei patterns. also, the correlation results showed that the highest percentage of changes in dust days that can be explained by teleconnection patterns is 25% in the winter season of sirjan station and 22% in the spring season of shahrbabak station. in other stations, the fluctuations of the number of dusty days, less than these values, were related to the link patterns from a distance.