بررسی تغییرات نمایه های فرین بارش ایران در دو دوره نرمال اقلیمی 1981-2010 و 1991-2020

بارش ازجمله متغیرهای بسیار مهم اقلیمی است که تغییرات آن پیامدهای مختلفی از نظر محیطی، اقتصادی و اجتماعی به دنبال دارد. مقادیر فرین بارش می‌تواند به صورت سیل و خشکسالی و با ناهنجاری‌ها و پیامدهای محیطی- انسانی قابل توجهی رخ دهد. لذا مطالعه تغییرپذیری، تغییر رفتار و واکاوی مقادیر حدی بارش از اهمیت خاصی در مدیریت بخش‌های مختلف نظیر کشاورزی، منابع آب، شهرسازی و حمل و نقل برخودار است. در این مطالعه به منظور بررسی مقادیر حدی بارش، روند نمایه‌های فرین 44 ایستگاه سینوپتیک‌ کشور برای دو دوره‌ی نرمال اقلیمی اخیر 1981-2010 و 1991-2020 محاسبه و مقایسه شدند. برای این منظور، بعد از کنترل کیفیت و همگن‌سازی داده‌ها، رفتار 4 نمایه فرینprcptot95 ، prcptot99، r10mm و r20mm، بررسی شد. بررسی روند بارش‌های سنگین در دو دوره نشان داد، شرق و شمال غربی کشور بیشتر روندهای نزولی و دامنه‌های زاگرس و شمال کشور بیشتر روندهای صعودی را تجربه کرده‌اند. روند افزایشی در دوره دوم در شمال کشور بیشتر شده و روند کاهشی غرب کشور نیز در دوره دوم کمتر شده‌ است. بررسی میانگین نمایه‌های فرین در دو دوره نشان داد که بارش‌های سنگین در دوره دوم در سواحل دریای خزر، دامنه‌های زاگرس و جنوب کشور افزایش و در شرق کشور کاهش داشته-است.

an investigation of the changes in the iran precipitation extreme indices in two normal climate periods, 1981-2010 and 2020-1991

precipitation fluctuation is a critical factor in understanding climate, as it has far-reaching impacts on the environment, economy, and society. excessive or insufficient precipitation can result in severe floods and droughts, causing significant consequences for both nature and humanity. for this reason, it is vital to understand the variability, behavioral changes, and extreme precipitation levels to successfully manage industries like agriculture, water resources, urban planning, and transportation. in this study, to investigate the extreme values of precipitation, the trends of four precipitation indices of 44 synoptic stations in iran were calculated and compared for two recent climate normal periods of 1981-2010 and 1991-2020. four precipitation indices, specifically prcptot95, prcptot99, r10mm, and r20mm, were investigated after undergoing quality control and data homogenization. an evaluation of the trend of heavy precipitation in two periods demonstrated a decrease in the eastern and northwestern parts of the country, while an increase was observed in the zagros and northern regions. the increasing trend in the second period has become more significant in the northern part of the country, while the decreasing trend in the western part has decreased in the second period. the analysis of mean precipitation indices in two periods showed that heavy precipitation had increased in the second period on the coasts of the caspian sea, zagros mountains, and southern parts and decreased in the east of iran.