هندسه مبانی تعیین حاکم از منظر نهج‌البلاغه

در بین ملل مختلف در اطوار تاریخ حاکمیت همزاد بشر و از ضروریات نیاز اجتماعی انسان محسوب می ‌شود. زیرا قوام اجتماع بر سه عنصر قانون،حاکمان و جامعه است. انواع حکومت ‌ها مبتنی بر اختلاف انواع مبانی تعین حاکمیت از جهت وضع قانون و تعیین حاکم و وظایف جامعه شکل می ‌گیرد. در این مقاله به هندسه تعیین حاکم  از نگاه فقه نهج البلاغه بعنوان نظام نامه سیاسی اجتماعی می ‌پردازد. ملاک تعیین حاکم بر گرفته از وظایف و اهداف حاکمیت در اجرای قوانین  الهی و هدایت جامعه به سمت کمال و سعادت دنیوی و اخروی است. رهیافت این تحقیق سه شاخصه ‌ی علم، توانمندی و عدالت به عنوان مثلث و زیر بنای انجام تمام وظایف حاکمیتی، به عنوان تعیین کننده حاکم اعلم و اقوی و اعدل است و این ملاک در تمامی سطوح حاکمان از حیث جایگاه عالی و دانی جاری است. برجسته ترین این سه مبنا علم تخصصی به احکام الهی بخصوص دانش مدیریت جامعه  بر اساس شریعت است و اعلمیت فرد حاکم در شناخت قوانین الهی شرط لازم، و حجیت ولایتش، بر بقیه افراد جامعه در حقیقت حجیت و ولایت دانش وعلم است. زیرا علم پایه شناخت دقیق حق و باطل و روح عدالت عامل قرار دادن هر چیز در جای خود است و همچین علم پایه ‌ی اصلی پیش برندگی و پیشرفت و توانمندی حاکم است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی به بررسی مبانی تعیین حاکم از منظر نهج البلاغه می ‌پردازد.