الگوی جامع ولایت‌پذیری از منظر امام علی علیه السلام بر مبنای تحلیل محتوای خطبه قاصعه

«ولایت» از ارکان اصلی و آموزه‌های اساسی دین اسلام و از مباحث مهم قرآنی و محوری‏ترین مسئله در مکتب اهل‌بیت علیهم السلام است؛ که به معنای پذیرفتن رهبری پیشوایان الهی و اعتقاد به ولایت امامان معصوم علیهم السلام پس از پیامبر(ص) از سوی خداوند بر مردم می‌باشد. نظام سیاسی اسلام و شیوه حکومتی دین بر پایه ولایت است و ملاک مسلمانی پس از اطاعت از رسول خدا، ولایت‌پذیری است. اهمیّت این مسئله بدان حد است که اهل‌بیت علیهم السلام در کلمات نورانی خود به دفعات جایگاه و ضرورت آن را مطرح کرده و تلاش نموده‌اند تا تبیینی قابل ‌قبول از آن ارائه نمایند. در این پژوهش تلاش شده با استفاده از روش «تحلیل محتوا» به‌مثابه یک روش تحقیق میان‌رشته‌ای متن محور، مهم‌ترین و طولانی‌ترین خطبه امام علی علیه السلام در نهج‌البلاغه، یعنی خطبه قاصعه، مورد تجزیه‌ و تحلیل کمّی و کیفی قرار گرفته و نوع نگاه آن حضرت به مقوله ولایت را تبیین نموده و در پایان الگوی جامع ولایت‌پذیری از منظر ایشان را ترسیم نمائیم. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد امیرالمومنین علی علیه السلام در خطبه قاصعه مراتب ولایت‌پذیری را در دوگونه پذیرش ولایت پیامبران الهی از جمله پیامبر اسلام (ص) و پذیرش ولایت اولیای الهی از جمله خودشان ترسیم نموده و به تفصیل مهمترین ویژگی‌های ولیّ و نتایج ولایت‌پذیری را نیز توضیح داده‌اند. بی‌شک توجه به این الگو می‌تواند کمک شایانی به پذیرش هرچه بهتر این اصل مهم در دین اسلام باشد.

comprehensive model of accepting guardianship according to imam ali (as) based on content analysis of qasea sermon

guardianship is one of the main pillars and basic teachings of islam. it is one of the important quranic topics and the most central issue in the school of ahl al-bayt (as); which means accepting the leadership of the divine leaders and believing in the guardianship of the infallible imams (as) over the people after the prophet (pbuh).the political system of islam and the way of governing the religion is based on the province and the criterion of being a muslim after obeying the the prophet (pbuh) is to accept the guardianship.  the importance of this issue is such that the ahl al-bayt (as) has repeatedly raised its position and necessity in their enlightened words and have tried to provide an acceptable explanation of it. in this research, using the content analysis method as an interdisciplinary text-oriented research method, the most important and longest sermon of imam ali (as) in nahj al-balaghah, that is, the qasea sermon, has been subjected to quantitative and qualitative analysis. on the other hand, his approach regarding guardianship was explained, and at the end, a comprehensive model of guardianship was drawn from his point of view. the findings of the research show that amir al-mu’minin ali (as) in his qasea outlined the levels of accepting guardianship in two ways: accepting the guardianship of divine prophets, including the prophet (pbuh), and accepting the guardianship of infallible imams (as), including himself. he has explained in detail the most important characteristics of the guardian and the results of the guardianship. undoubtedly, paying attention to this model can be a great help in accepting this important principle in islam.