>
Fa   |   Ar   |   En
   بررسی «حیّ‎بن یقظان» ابن‎طفیل از منظر ذات‌گرایی و ساخت‌گرایی  
   
نویسنده ناصری ذولفقار ,نصیری منصور
منبع نقد و نظر - 1392 - دوره : 18 - شماره : 4 - صفحه:150 -175
چکیده    در میان فیلسوفان دین درباره وجودداشتن یا نداشتن هسته مشترک در تجربه‌های دینی دو دیدگاه مطرح است: ذات‎گرایی و ساخت‌گرایی. ذات‎گرایان بر وجود یک یا چند هسته مشترک در همه تجربه‎های دینی بشر تاکید دارند. در مقابل، ساخت‌گرایان معتقدند هیچ‌گونه تجربه خالصی وجود ندارد و همه انواع تجربه‌های دینی از طریق فرایند پیچیده نظام باورها یا ساختار مفهومی شکل می‌گیرند. از سوی دیگر، در میان فیلسوفان اسلامی، تقریباً از زمان ابن‎سینا به بعد نوعی سنّت «حیّ‎بن یقظان‎نویسی» رواج داشته است که بر اساس تقریر ابن‌طفیل از آن، اگر بنا به فرض، نوزاد انسانی از همان آغاز در جزیره‎ای قرار گرفته، به‎تنهایی و به دور از انسان‌های دیگر رشد کند، قادر خواهد بود به‌تدریج با توجه به سرشت الهی‌‎ و نیز تجربه‎‎ها و مکاشفه‌های درونی‎اش، اندیشه‌های توحیدی را در خود بپروراند و انسانی موحّد گردد. در این مقاله، ضمن تبیین دو دیدگاه ذات‌گرایی و ساخت‌گرایی، نخست این ادعا مطرح شده است که داستان «حیّ‎بن یقظان» با رویکردی ذات‌گرایانه خلق شده است. آن‌گاه در ادامه با اشاره به ‌بن‌مایه‌های ذات‌گرایی در این داستان، به نقّادی آن از منظر ساخت‌گرایی در تجربه دینی پرداخته‌ایم.
کلیدواژه تجربه دینی ,ذات گرایی ,ساخت گرایی ,ابن‎طفیل ,داستان حیّ‎بن یقظان ,رابطه زبان و تفکر
آدرس پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی, ایران, دانشگاه تهران, ایران
پست الکترونیکی nasirimansour@ut.a
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved