بحثی دربارۀ شخصیت مبهم ابوالعلاء گنجوی و ارتباط او با خاقانی شروانی (با تکیه بر آگاهی‌های به‌ دست‌ آمده از دستنویسهای مضبوط و کهن)

یکی از مهمّ ترین افزار پژوهش در متون کهن در اختیار داشتنِ دست‌نویس‌های معتبر و مضبوط است. دست یافتن به این نسخه‌ها آرزوی اغلب پژوهشگران این متون است. در این جستار کوشیده شده است تا دست‌نویس معتبری از دیوان‏ خاقانی معرفی شود. این نسخه، با شمارۀ 439، در کتابخانۀ لالااسماعیل ترکیه نگهداری می‌شود. از نشانه‌های موجود در آن پیداست احتمالاً در نیمۀ دوم سدۀ هشتم (یا حدّاکثر نیمۀ نخست سدۀ نهم) کتابت شده است. برای نشان دادنِ ارزش این نسخه، پس از پرداختن به میزانِ درستی نویسه‌های این اثر در مقابلِ تحریف‌ها و تصحیف‌های راه‌یافته به متن دیوان‏‌های چاپی، به یکی دیگر از باارزش‌ترین ویژگی‌های این دست‌نویس که عناوین اشعار است، اشاره شده است. در این راستا، به عنوانِ موجود در طلیعۀ نخستین قصیده‌ای که خاقانی در دربار شروان خوانده است پرداخته‌ایم و آگاهی‌های جدیدی دربارۀ «ابوالعلاء گنجوی» ارائه کرده و نشان‌داده‌ایم برخی مشهورات نادرست دربارۀ او از کدام دست‌نویس‌ها نشئت گرفته است. در هر مرحله تلاش کرده‌ایم مباحث خود را به دور از مشهورات رایج، با تکیه بر آگاهی‌هایی که خاقانی و دست‌نویس‌های کهن و مضبوط در اختیارمان قرار می‌دهند، مستدل کنیم.

introduction and review of “the manuscript 439 lala ismail, turkey”, an accurate copy of the divan of khaqani shervani (as a discussion about the personality of abu al-’ala ganjavi)

one of the most important research tools in ancient texts is having valid and strong manuscripts. access to these manuscripts is the dream of most scholars of these texts. in this article, an attempt has been made to introduce a valid manuscript from khaqani’s divan. this copy, number 439, is kept in the lala ismail library in turkey. it is clear from the signs in it that it was probably written in the second half of the eighth century (or at most the first half of the ninth century). to show the value of this version, after dealing with the correctness of the characters of this work against the distortions and corrections made to the text of printed divans, another of the most valuable features of this manuscript are mentioned. that is the titles of the poems. in this regard, as a prelude to the first poem that khaqani recited at the court of shervan, we have presented and provided new information about &abu al-’ala ganjavi& and have shown some false information about him from which manuscripts originated? at each stage, we have tried to justify our arguments, far from the usual celebrations, by relying on the knowledge that khaqani and the old and strong manuscripts provide us.