رویدادِ سفر به حج و زیارات با اتوبوسِ یک‌سره در سال 1352ق/ 1934؛ مسافت 5000 کیلومتریِ دهلی- مکه

سفرِ حج همواره برای مسلمان‌هایِ هندوستانی‌ از روحانیت ویژه‌ای برخوردار است حاجیان پیش یا پس از تشرّفِ حج، سعی‌شان بر این است که مقاماتِ مقدّسة کشورهایِ دیگر را هم زیارت کنند. حاجیانِ هندوستانی وقتی اصطلاحِ «پوری زیارت/ مکمل زیارت» را به کار می‌برند، مُرادشان: تشرّف حج، زیاراتِ شام، بیت‌المقدّس، عراق و ایران است. حاجیان با توجه به وسعتِ مالی و وقت، در یک سفر، «پوری زیارت/مکمل زیارت» می‌کنند یا به مرور در طولِ زندگی‌شان. در سال 1352ق/ 1934 «شرکتِ بازرگانی سهامی اسلامی با مسئولیت محدود» آگهی به زبان اردو چاپ کرد که با اتوبوسِ یک‌سره، هم حج می‌رود و هم به زیاراتِ کشورهایِ مختلف؛ یعنی مسافت 5000 کیلومتر. در این آگهیِ جذّاب: امکانات اتوبوس، مدیرانِ باتجربه، پزشک حاذق، مکانیک ماهر و مسیرهایِ زیارت توضیح داده شده بود: حرکت از دهلی، عبور از ایالتِ پنجاب، ورود به ایالتِ بلوچستان، ایران، عراق، شام، بیت‌المقدّس، مکه معظّمه (تشرّف به حج)، مدینه منوّره، جدّه، برگشت به دهلی، هندوستان. طبق برنامة شرکت، اتوبوس از شهر دهلی 24 شوال 1352/ 9 فوریه 1934 حرکت می‌کرد و 5 ذی‌الحجة 1352/ 21 مارس 1934 به مکه معظّمه می‌رسید. 44 نفر با اتوبوس‌هایی بی‌امکانات و مدیرانی بی‌تجربه و بی‌مسئول، «سفر» برایشان «سقر» شد و دو روز پس از حج، معجزه‌آسا به مکه رسیدند که رویدادش در سفرنامة یکی از این زائران آمده است. در این مقاله، ابتدا آگهیِ چاپ‌شدة شرکت آورده می‌شود سپس سفرنامه بیان می‌شود.

report on hajj and ziyarat by direct bus in 1352a.h/ 1934; 5000 dehli- mecca distance

for south asian's muslims, hajj has considered the holiest pilgrims. therefore, pilgrims, before or after performing hajj, tried to visit the other holy places in other countries: syria, iraq, iran, beitul muqaddas. south asian's muslims use a term: puri ziyarat which means complete ziyarat. in 1934 muslim trading corporation ltd published an exciting advertisement: hajj and puri ziyarat by a direct bus, full facilitated, responsible directors, professional drivers, expert mechanic. rout: dehli, punjab, baloochistan, iran, iraq, baitul- muqaddas, mecca, madina, jedda, back to dehli. departure 9 feb 1934/ 24 shawal1352, arrival mecca: 21 march 1934/ 5 zilhaj 1352. the 44-zair experienced the most disaster travel; no initial facilities, no responsible managers, no professional drivers and mechanics. zair reached mecca two days after hajj. it was a miracle.wali daad, an indian station master, read this very interesting advertisement and decided to fullfillhis life-long desire. this article shows muslim trading corporation' ad. then wali daad's travelogue comes.