مسافرتنامه عتبات و مکه (1288ق) موسی الحسینی ملقب به میرزا بیک

سفرنامه‌نویسی از حج در نیمه دوم دوره قاجاری شدت گرفت و ده‌ها سفرنامه نوشته شد. این زمانی بود که در عثمانی نیز سفرنامه و منزل‌نامه فراوان نوشته می شد. ایرانیان  اغلب برای حج به عتبات هم سفر می کردند و از راه دریا یا خشکی که نامش جبل بود، و گاه از طریق دمشق به حج می رفتند. آنان اطلاعات با ارزشی از راه، منازل آن، وقایعی که رخ می داد و بسیاری از نکات دیگر می نوشتند. بسیاری از این سفرنامه ها منتشر شده، اما همچنان رساله هایی هست که انتشار نیافته است. سفرنامه حاضر مربوط به سال 1288 است و علاوه بر حج حاوی اطلاعاتی هرچند کوتاه در باره عتبات نیز هست.

the travelogue of the holy shrines and mecca (1288 ah) by musa al-ḥussaynī, nicknamed mirza beig

the writing of travelogues concerning the hajj saw a significant increase during the later years of the qajar era, resulting in the creationof numerous accounts. this period was characterized by a rise in theproduction of travel narratives and accommodation narratives within theottoman empire. many iranians made pilgrimages to the holy shrinesfor the hajj, utilizing either maritime or overland routes known as jabaland occasionally passing through damascus. they documented essential details about the pathways, accommodations, events they encountered, and numerous other aspects. a substantial number of these travelaccounts were published, yet some manuscripts remained unpublished.the current travelogue dates back to 1288 ah and includes, besides thehajj, some brief information regarding the holy shrines.