نگاهی به ابعاد دینی روان‌شناختی زیارت بقیع

قبرستان بقیع، از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین قبرستان‌های مسلمانان است که گروه عظیمی از بزرگان اسلام در آن به خاک سپرده شده‌اند و از این‌رو، عموم مسلمانان نسبت به زیارت آن اهتمام دارند. زیارت قبرستان بقیع، بدون شک یک عمل دینی و عبادی است. اما این عمل، فقط در این بعد خلاصه نمی‌شود. ویژگی‌های خاص قبرستان بقیع و نیز توجه مسلمانان به آن، این قبرستان را از ابعاد دیگری نیز برخوردار ساخته است که از مهم‌ترین آنها، بعد روان‌شناختی آن است. شناخت تاثیرات روان‌شناختی حج در کنار ابعاد دینی آن، راه را برای بهره‌گیری هر چه بیشتر از زیارت بقیع در جامعه اسلامی باز می‌کند و امکان تحلیل ابعاد دینی روان‌شناختی دیگر زیارت‌ها را نیز فراهم می‌نماید. تحقیق حاضر نشان داد مهم‌ترین کارکردهای دینی روان‌شناختی زیارت قبرستان بقیع عبارتند از: عبرت‌گیری از مدفونان در بقیع، یادآوری مصائب بزرگ تاریخ اسلام، ابراز محبت نسبت به خاندان پیامبر (ص) به‌ویژه بدون اسباب و عوامل مادی، برانگیختن اندوه شیعیان، قدردانی از بزرگان اسلام، احساس افتخار و نیز کوچکی در برابر اصحاب پیامبر (ص) و بزرگان اسلام، جلب توجه به گذشته در مسیر آینده، بیدارکننده مسلمانان، احیاگر روحیه فداکاری در راه دین، تقویت احساس نفرت و انزجار نسبت به دشمنان اسلام، تقویت اتحاد جهان اسلام، آشکارکننده زشتی تحجر و جمود. بدین ترتیب، در توجه به بقیع، نباید صرفا به تاثیر زیارت آن در اجر و ثواب اخروی اکتفا کرد. مسلمانان می‌توانند از این عمل جهت تحقق اهداف عالی اسلام بهره گیرند. قبرستان بقیع، از قدمی‌ترین و مهم‌ترین قبرستان‌های مسلمانان است که گروه عظیمی از بزرگان اسلام در آن به خاک سپرده شده‌اند و از این‌رو، عموم مسلمانان نسبت به زیارت آن اهتمام دارند. زیارت قبرستان بقیع، بدون شک یک عمل دینی و عبادی است. اما این عمل، فقط در این بعد خلاصه نمی‌شود. ویژگی‌های خاص قبرستان بقیع و نیز توجه مسلمانان به آن، این قبرستان را از ابعاد دیگری نیز برخوردار ساخته است که از مهم‌ترین آنها، بعد روان‌شناختی آن است. شناخت تاثیرات روان‌شناختی حج در کنار ابعاد دینی آن، راه را برای بهره‌گیری هر چه بیشتر از زیارت بقیع در جامعه اسلامی باز می‌کند و امکان تحلیل ابعاد دینی روان‌شناختی دیگر زیارت‌ها را نیز فراهم می‌نماید. تحقیق حاضر نشان داد مهم‌ترین کارکردهای دینی روان‌شناختی زیارت قبرستان بقیع عبارتند از: عبرت‌گیری از مدفونان در بقیع، یادآوری مصائب بزرگ تاریخ اسلام، ابراز محبت نسبت به خاندان پیامبر (ص) به‌ویژه بدون اسباب و عوامل مادی، برانگیختن اندوه شیعیان، قدردانی از بزرگان اسلام، احساس افتخار و نیز کوچکی در برابر اصحاب پیامبر (ص) و بزرگان اسلام، جلب توجه به گذشته در مسیر آینده، بیدارکننده مسلمانان، احیاگر روحیه فداکاری در راه دین، تقویت احساس نفرت و انزجار نسبت به دشمنان اسلام، تقویت اتحاد جهان اسلام، آشکارکننده زشتی تحجر و جمود. بدین ترتیب، در توجه به بقیع، نباید صرفا به تاثیر زیارت آن در اجر و ثواب اخروی اکتفا کرد. مسلمانان می‌توانند از این عمل جهت تحقق اهداف عالی اسلام بهره گیرند.