بررسی اعمال سه روز پایانی دهۀ اول ذی حجه در شش قصیدۀ کعبه ستایی خاقانی

خاقانی یکی از قصیده‌سرایان برجسته‌ و مهم‌ تاریخ شعر فارسی است. شعر او، که به عنوان یکی از سرآمدان سبک آذربایجانی شعر فارسی محسوب می‌شود، با توجه به اقتضائات این مکتب در اظهار فضل و دانش‌های گوناگون، تشخص ویژه‌ای دارد و این قضیه، دیوان وی را به عنوان یک دانشنامۀ شعری از علوم مختلف درآورده است. مباحث مربوط به علوم دینی نیز به عنوان بخش مهمی از ساختار فرهنگ دینی ایرانیان، جزو مهمی از تلمیحات و اشارات دینی دیوان او را شکل می‌دهند. از آنجایی حج یکی از فروع مهم دین اسلام است و خاقانی نیز با توجه به علاقه و حب شخصی و نیز اعتقاد راسخ خود دو بار به سفر حج رفته است، جلوه‌های مهمی از این واجب دینی را به شکل اشارات ویژه در دیوان خود آورده است. همچنین قصائدی را به طور ویژه برای سفر حج سروده که به آنها کعبه ستایی می‌گویند. با توجه به اینکه یکی از مهم‌ترین بخش‌های اعمال حج در سه روز پایانی دهۀ اول یعنی هشتم تا دهم ذی‌الحجه(ایام تشریق) برگزار می‌شود، هدف این مقاله نیز بررسی این جلوه‌ها و نمونه‌های آن در قصاید ویژۀ کعبه‌ستایی خاقانی است.

study of the last three days apply of the first decade of dhu al-hijjah (tashreeq days) in khaqani's six odes in praise of the kaaba

khaqani is one of the most prominent and paramount ode-writers in the history of persian poetry. in his poetry, known as one of the pre-eminent of the azerbaijani style of persian poetry, he has a unique distinction according to the requirements of this school in expressing various virtues and knowledge, and his divan has become a poetic encyclopedia of numerous sciences. as a significant part of the iranian religious culture, the topics related to religious sciences form a fundamental part of the religious allusion and references to his divan. since the hajj pilgrimage is one of the basic principles of islam, khaqani has made pilgrimages to hajj twice based on his interest and love as well as his firm belief. he has mentioned the essential manifestations of this religious obligation in the form of particular references. he brought it into the divan and wrote poems, especially for the hajj pilgrimage called ka'ba setayi. considering that one of the most crucial parts of hajj is held in the last three days of the first decade, i.e., the eighth to the tenth of dhu'l-hijjah, this study aims to examine these effects and examples in khaqani's poetry.