مکان و زمان قربانی از دیدگاه مذاهب پنجگانه و نقد و بررسی قربانی در خارج از منا

قربانی از اعمال ضروری حج است که زمان و مکان ویژه ای دارد . هرچند از دو شرط زمان و مکان در همه کتاب های فقهی بحث شده، اما به صورت تطبیقی و از این نظر که آیا قربانی تا آخر ذی حجه جایز و مکفی است یا خیر، آیا منا موضوعیت دارد یا خیر، و آیا ترتیب، حکم تکلیفی یا وضعی است، تا کنون بحث نشده است.نویسنده در این مقاله به صورت کتابخانه ای دیدگاه و آرای مذاهب اسلامی در خصوص شرط زمان و مکان و اینکه منا موضوعیت دارد یا خیر و دلایل آنها را تحقیق و نقد و بررسی کرده است.فقهای شیعه روزهای قربانی را چهار روز دانسته اند. در این خصوص دو دسته روایاتوجود دارد که مدت آن را برخی سه و برخی چهار روز گفته اند. حق در جمع روایات آناست که قربانی تابع رمی است که برای برخی سه روز، و برای بعضی چهار روز است. بین حلق و قربانی، ترتیب شرط، و رعایت نکردن آن گناه است و برخی گفته اند کفاره دارد.همچنین در تاخیر آن تا آخر ذی حجه اختلاف نظر است. بسیاری تاخیر را جایز و مجزی، و برخی غیر جایز، اما مکفی دانسته اند. این اختلاف مبتنی بر آن است که آیا ایام قربانی بالاصاله ایام منا است یا بالعرض؟ شیعیان قربانی در شب را جایز ندانسته اند و به اتفاق گفته اند که قربانی باید در منا انجام شود. این فتوا امروزه، که قربانی در خارج از منا انجام م ىشود، چالش بر انگیز است. در نتیجه باید تحقیق شود که آیا منا موضوعیت دارد یا خیر، با بررسی هایی که انجام گرفت، مشخص شد که منا موضوعیت ندارد و آیه یا روایتی بر آن دلالت نمی کند. اهل سنت درباره زمان و مکان قربانی اختلاف نظر دارند. مالکی ها می گویند زمان قربانی سه روز، مکان آن منا و ترتیب شرط است؛ حنفی ها و حنبلی ها می گویند سه روز، در حرم، در روز و ترتیب شرط است و شافعی ها زمان قربانی را چهار روز، در حرم و شب را هم جایز می دانند و می گویند که ترتیب شرط نیست.