فرایند حج در تقویت همگرایی جهان اسلام با تاکید بر اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری

حج از مهم‌ترین مناسک دینی است که با گردهم آوری نمایندگانی از سراسر جهان اسلام در قالب انجام مناسکی یکسان در زمان و مکان واحد، هویت دینی و تمدنی مسلمانان را در بستر امت اسلامی تقویت می‌کند.مسئله اصلی این مقاله بررسی «مکانیسم و فرایند حج در تقویت همگرایی جهان اسلام» است. بر اساس چارچوب نظری اتخاذ شده در این مقاله، هم‌گرایی در 4 سطح قابل بررسی است: هویت، هدف، انسجام و انطباق. در هر یک از این سطوح فرایند‌های همگرایی در جریان است. در سطح هویت و هدف، همگرایی سیاسی با شاخص تقویت هویت تمدنی، تمرکز بر دشمن مشترک و رنگ باختن ملیت‌ها در جریان است. در سطح انسجام، همگرایی ارتباطی و اخلاقی با شاخص‌های تقویت هویت دینی و تقویت سرمایه اجتماعی برقرار است. در سطح انطباق نیز همگرایی فقهی و اقتصادی وجود دارد.همگرایی در حج در همه این سطوح و فرایندها در کلام و اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری در مورد حج قابل تحلیل و بررسی است.

the process of hajj in strengthening the convergence of the islamic world the process of hajj in strengthening the convergence of the islamic world with an emphasis on the thought of imam khomeini and the supreme leader

hajj is one of the most important religious rituals, which by gathering representatives from all over the islamic world in the form of performing the same rituals at the same time and place, strengthens the religious and cultural identity of muslims in the context of the islamic ummah.the main issue of this article is to examine the mechanism and process of hajj in strengthening the convergence of the islamic world. based on the theoretical framework adopted in this article, convergence can be examined at 4 levels: identity, purpose, coherence and adaptation. convergence processes are going on in each of these levels. at the level of identity and purpose, political convergence is underway with the index of strengthening civilizational identity, focusing on the common enemy and losing color of nationalities. at the level of cohesion, communication and moral convergence with the indicators of strengthening religious identity and strengthening social capital is established. at the compliance level, there is jurisprudential and economic convergence.convergence in hajj at all these levels and processes can be analyzed and investigated in the words and thoughts of imam khomeini and the supreme leader regarding hajj.​