نقش حج در حفظ و تقویت نظام اجتماعی مسلمانان

از منظر اسلام، جامعه و نظام اجتماعی مسلمانان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. تحقق بسیاری از آموزه‌های اسلامی تنها با شکل‌گیری و قوام و استحکام جامعه اسلامی رخ می‌دهد. از سوی دیگر، حج به ‌عنوان یکی از دستورات اسلام جایگاه بسیار مهمی در قرآن و روایات اهل بیت: دارد. پژوهش‌های بسیار انجام‌گرفته در باب حج، نقش آن را به جایی بسیار فراتر از جنبه ‌عبادی آن می‌برد. از جمله، حج با ویژگی‌های خاص خود، می‌تواند نقش تاثیرگذاری در حفظو تقویت نظام جامعه اسلامی داشته باشد. در این تحقیق با روش توصیفی تحلیلی به این موضوع پرداخته شده و تاثیر حج بر مولفه‌های حافظ و تقویت‌کننده نظام اجتماعی مسلمانان بررسی شده است. پژوهش حاضر نشان می‌دهد حج، بر نشرو گسترش آموزه‌های دینی در سطح جامعه تاثیر می‌گذارد، ارزش‌های معنوی را در جامعه تقویت می‌کند، آگاهی مسلمانان را به ‌خصوص نسبت به وضعیت مسلمانان افزایش می‌دهد، موجب ارتقای فرهنگی جهان اسلام می‌شود، روابط اجتماعی مسلمانان را گسترش می‌دهد، همبستگی اجتماعی مسلمانان را تقویت می‌کند، موجب بهبود پویایی اجتماعی جامعه اسلامی می‌شود، بر بازنمایی و تثبیت هویت جمعی مسلمانان تاثیر مثبت می‌گذارد، اعتماد به نفس و عزت نفس مسلمانان را افزایش می‌دهد، مانع از قشربندی‌های اجتماعی ناروا در جامعه اسلامی می‌شود،و موجبات رشد اقتصادی جامعه اسلامی را فراهم می‌کند. توجه به این نکته مهم است که تاثیرگذاری حج در موارد یادشده، قابل تشکیک و شدت و ضعف است. اگر جامعه‌ اسلامی و مسئولان کشورهای اسلامی با اتحاد و همفکری یکدیگر، در راه بهره‌برداری از حج اقدام کنند، شاهد افزایش نقش حج در حفظ و تقویت نظام اجتماعی مسلمانان خواهیم بود.

the function of hajj in upholding and bolstering the muslim social system

the muslim social system and community are crucial from the perspective of islam. many islamic teachings can only be realized once an islamic community is established in a stable and strong way. on the other hand, hajj, as one of the commands of islam, occupies a significant position in the qur’an and ahl al-bayt’s traditions. numerous studies on hajj look beyond its purely devotional significance. hajj, with its unique characteristics, can, among other things, have a significant impact on upholding and bolstering the muslim community system. this research followed a descriptive-analytical approach to discuss how hajj affected the elements that uphold and support the muslim social system. the research concluded that hajj influences the development of religious teachings at the societal level, promotes moral principles in the muslim society, raises muslims’ awareness, particularly of their status, supports the cultural development of the muslim world, expands social relations among muslims, strengthens muslim social solidarity, improves the social dynamics of the muslim community, has a positive impact on the representation and stabilization of the muslim collective identity, boosts muslims’ self-esteem and confidence, stops unfair social stratification in the muslim community, and gives impetus for its economic development. it is noteworthy that the impact of hajj in these cases and its intensity and weakness are questionable. if the muslim community and the officials of the islamic states cooperate to take advantage of hajj, the function of hajj in upholding and strengthening the muslim social system will increase.