بررسی تاریخی روابط ایران و عربستان در موضوع حج

نوشته حاضر ‏مروری است اجمالی بر روند مناسبات حاکمان حجاز در دوره‌های قبل با ایرانیان مشتاق سفر معنوی حج و چگونگی تعامل دولت‌های وقت ایران با این ‏مسئله و سپس نقشه راه برای ادامه این سفر معنوی را به بررسی می‌گذارد.‏ روشن است که از اعصار گذشته،  در هر مقطع زمانی، هرگاه جان و مال ‏زائران ایرانی به طور جدی به خطر می‌افتاد، حکام وقت ایران از اعزام زائران تا ‏حصول اطمینان از راه‌کار مناسب به منظور ایجاد امنیت برای اتباع خود، جلوگیری می کردند و نیز از طرق گوناگون به دنبال ایجاد روابط با حجاز و کمک به ‏ایجاد تسهیلات به منظور انجام این سفر برای زائران بودند. بررسی چنین مواردی از دوره بنی‌امیه به بعد به طور خلاصه اشاره شده است.