پژوهشی در روش‌شناسی پاسخگویی به شبهات مهدویت

مهدویت، به عنوان یکی از اصول اعتقادی تشیع، بر باور به امام مهدی ؟عج؟ تاکید دارد که این مولفه از صدر اسلام با چالش‌ها و شبهاتی مواجه بوده است، از جمله انکار وجود امام و تردید در غیبت طولانی‌مدت. پاسخ‌گویی موثر به این شبهات به روش‌شناسی نظام‌مند مبتنی بر منابع اصیل دینی (قرآن، احادیث، و عقل) و ابزارهای تحلیلی (تاریخی، کلامی و رجالی) نیازمند است. پژوهش حاضر با هدف دستیابی به درک عمیق و ساخت‌یافته از روش‌شناسی پاسخ به شبهات حوزه مهدویت؛ به استخراج، تحلیل و سازماندهی راهبردهای مقابله با چالش‌های اعتقادی مرتبط با این باور می‌پردازد. در این زمینه، ابتدا مفاهیم کلیدی همچون «شبهه»، «شک»، «پرسش» و «اعتراض» بررسی و تغییرات لازم و نوآوری‌های ضروری برجسته می‌شوند. این مطالعه بر ضرورت تطبیق رویکردها با فرهنگ و وضعیت فکری مخاطبان معاصر تاکید دارد و رویکردهای سنتی را با نقد سازنده ارزیابی می‌کند. در نهایت، مدل نظری پیشنهاد می‌شود که شبهات را طبقه‌بندی و روش‌های پاسخ را بر اساس ویژگی‌های شبهه و مخاطب انتخاب کرده است و فرآیند را با حفظ اصالت منابع، تعمیق و انسجام می‌بخشد. این مدل، زمینه‌ای علمی‌برای تحقیقات آتی فراهم می‌آورد و به تقویت گفتمان اعتقادی در جامعه معاصر کمک می‌کند.

a study on the methodology of responding to doubts about mahdism

mahdism, as one of the doctrinal principles of shiʿism, emphasizes belief in imam mahdi (may god hasten his reappearance). from the earliest period of islam, this belief has faced various challenges and doubts, including denial of the imam's existence and skepticism regarding the prolonged occultation. providing effective responses to these doubts requires a systematic methodology grounded in authentic religious sources (the qur'an, hadith, and reason) and analytical tools (historical, theological, and biographical/rijālī analyses).the present study aims to achieve a deep and structured understanding of the methodology for responding to doubts in the field of mahdism by extracting, analyzing, and organizing strategies for confronting doctrinal challenges related to this belief. to this end, key concepts such as doubt, uncertainty, question, and objection are first examined, and the necessary adaptations and essential innovations are highlighted. this study emphasizes the need to align approaches with the cultural context and intellectual conditions of contemporary audiences and critically evaluates traditional approaches through constructive critique.finally, a theoretical model is proposed that classifies doubts and selects response methods based on the characteristics of both the doubt and the audience, thereby enhancing depth and coherence while preserving the authenticity of the sources. this model provides a scholarly framework for future research and contributes to strengthening doctrinal discourse in contemporary society.