تحلیل محتوایی روایات مهدویت در کتاب عیون اخبار الرضا(ع)

کتاب «عیون اخبار الرضا»، تالیف شیخ صدوق، از برجسته‌ترین منابع حدیثی شیعه در موضوع امام رضا(ع) محسوب می‌شود. پژوهش حاضر به بررسی نظام‌مند روایات مهدوی این اثر پرداخته و هدف اصلی آن، ارائه تصویری روشن از این روایات همراه با توصیف دقیق محتوای آنهاست. این پژوهش که با روش توصیفی-تحلیلی به فرجام رسیده است، با تحلیل بیست روایت مهدوی موجود در این اثر، بر هفت موضوع اصلی تمرکز دارد که مهم‌ترین آنها، ویژگی‌های عصر ظهور و شخصیت امام زمان(عج) است. در این روایات، به موضوعاتی همچون دلایل غیبت (از جمله امتناع از بیعت با ظالمان)، فضیلت انتظار فرج و نشانه‌های ظهور (نظیر ندای آسمانی) اشاره شده است. همچنین، دوران ظهور که مهم‌ترین بخش روایات این کتاب را تشکیل می‌دهد با ویژگی‌هایی مانند استقرار حکومت توحیدی جهانی، عدالت فراگیر و حضور سیصد و سیزده یار خاص ترسیم گردیده است. علیرغم وجود برخی اسناد ضعیف، محتوای این روایات شاذ نبوده و با میراث حدیثی شیعه همخوانی دارد. شیخ صدوق در نقل روایات مهدویت امام رضا(ع)، رویکردی گزینشی داشته و قصد احصای تمامی روایات مرتبط با آن حضرت را نداشته است.

content analysis of mahdist narratives in the book of ayoun akhbar al-rida

the book ‘uyūn akhbār al-riḍā , compiled by shaykh al-ṣadūq, is considered one of the most prominent shiʿi ḥadīth sources concerning imam riḍā (as). the present research systematically examines the mahdavi narrations (traditions related to the mahdi) in this work, with its primary objective being to provide a clear depiction of these narrations along with a precise description of their content.conducted through a descriptive-analytical method, this study analyzes twenty mahdavi narrations found in the book, focusing on seven main themes, the most important of which are the characteristics of the era of reappearance (ẓuhūr) and the personality of imam al-mahdi (as). these narrations discuss topics such as the reasons for occultation (including the refusal to pledge allegiance to tyrants), the virtue of awaiting deliverance (intiẓār al-faraj), and the signs of reappearance (such as the heavenly call).furthermore, the era of reappearance—which constitutes the most significant part of the narrations in this book—is depicted with features such as the establishment of a global monotheistic government, comprehensive justice, and the presence of 313 special companions. despite the existence of some weak chains of transmission (sanad), the content of these narrations is not anomalous and aligns with shiʿi ḥadīth heritage.shaykh al-ṣadūq adopted a selective approach in transmitting imam riḍā’s (as) narrations on mahdism and did not intend to compile all narrations related to the imam in this regard.