بررسی تعامل نفس و بدن در سیر کمال نفس ازنظر ابن‌سینا با محوریت قصیده‌ی عینیه

قصیده‌ی عینیه یکی از آثار تمثیلی و منظوم ابن‌سینا، اثری فلسفی است که به بررسی رابطه‌ی نفس و بدن رداخته و جنبه‌های مختلف آن را تحلیل‌کرده‌است. در این اثر سه جایگاه برای نفس و بدن در مسیر کمال نفس ترسیم‌شده‌است. جایگاه نخست به پیوند نفس و بدن اختصاص دارد و به مبانی فلسفی این تعلق می‌پردازد. این مبانی نشان‌می‌دهد که بدن به‌عنوان ابزاری برای فعالیت‌های نفس، نقشی حیاتی در آغاز حرکت کمالی آن دارد. جایگاه دوم به نقش دوگانه‌ی بدن می‌پردازد. ابن‌سینا بیان‌می‌کند که از یک ‌سو نفس به بدن متمایل است و به‌همین‌خاطر از مکتب گنوسی‌ که بدن را بی‌ارزش می‌داند‌ فاصله‌می‌گیرد؛ از سوی ‌دیگر به‌دلیل علاقه‌ی ذاتی نفس به عقل، بدن را ابزاری محدودکننده قلمدادمی‌کند و از آن فاصله‌می‌گیرد. این تعارضْ نشان‌دهنده‌ی طبیعت دوگانه‌ی ارتباط نفس و بدن است. جایگاه سوم به ترک بدن و صعود نفس اختصاص دارد که در آن، نفس از قیدهای جسمانی رهایی می‌یابد و به‌سوی کمال مطلق حرکت‌می‌کند. این مرحلهْ نماد جدایی کامل نفس از بدن و دستیابی به درجات بالای عقلانی است. در این مقاله تلاش‌شده‌است تا ضمن بررسی دقیق هر جایگاه، مبانی فلسفی مرتبط نیز به‌صورت جامع تحلیل شود. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی‌‌تحلیلی است و بر پایه‌ی تفسیر آثار فلسفی ابن‌سینا شکل‌گرفته‌است.

investigating relationship between the soul and the body in the process of perfection from ibn sina’s perspective with focusing on the eyniyyeh_ode

the eyniyyeh_ode , one of avicenna’s allegorical and poetic works, is a philosophical piece that examines the relationship between the soul and the body and analyzes its various aspects. this work outlines three stages in the soul’s journey toward perfection. the first stage focuses on the connection between the soul and the body, explaining the philosophical foundations of this bond. these foundations highlight the body’s essential role as an instrument for the soul’s initial activities in its journey toward perfection. the second stage addresses the dual nature of the body. on the one hand, the soul is inclined toward the body, distancing itself from the gnostic school that devalues the body. on the other hand, due to the soul’s intrinsic attraction to intellect, it perceives the body as a limiting factor and distanced from  it. this duality illustrates the complex interaction between the soul and the body. the third stage pertains to the soul’s detachment from the body and its ascension, symbolizing the soul’s ultimate liberation from physical constraints and its attainment of absolute intellectual perfection.the present article aims to thoroughly examine each stage through analyzing its underlying philosophical principles. the research method employed is descriptive-analytical and is based on an interpretation of avicenna’s philosophical works.