اشتراک معنوی وجود و ادله‌ی آن با تمرکز بر آراء ابن‌سینا و فخر رازی

اشتراک معنوی وجود یکی از بنیان‌های اساسی فلسفه‌ی اسلامی است. اینکه آیا «وجود» معنایی یگانه است که در ماهیات و موضوعات مختلف به‌کارمی‌رود یا آنکه «وجود» چندین مفهوم دارد که در هر موضوع یکی از آن‌‌ها استفاده‌می‌شود که تنها نقطه‌ی اشتراک آن‌ها لفظ «وجود» است؟ این مسئله در سنت مشاء از فلسفه‌ی اسلامی بیش از گذشته طرح و بررسی شده‌است و زمینه را برای نظریاتی همچون اصالت وجود و تشکیک وجود در حکمت متعالیه فراهم آورده‌است. افزون بر این اشتراک معنوی وجودْ بنیانی معرفتی است که در مسائل مختلف الهیاتی، ازقبیل مباحث معناشناسی صفات الهی، زبان دین و... اثرگذار است؛ ازاین‌رو این مسئله در زمره‌ی مسائل مهمی است که مورد‌توجه فیلسوفان مسلمان بوده‌است. این تحقیق در صدد است تا با تمرکز بر آراء ابن‌سینا و فخر رازی گزارشی از گفت‌وگوی علمی ایشان پیرامون اشتراک معنوی و ادله‌ی آن ارائه‌دهد. اینکه ادله‌ی اشتراک معنوی چیست و چه نقض و ابرام‌هایی نسبت‌به هر کدام از آن‌ها وجود دارد؟ یافته‌های این تحقیق نشان‌گر آن است که فیلسوفان باتوجه‌به تقسیم وجود به اقسام مختلف و نیز با نظر به مسئله‌ی زیادت وجود بر ماهیت و دیگر ادله‌ْ ادعای خود مبنی‌بر اشتراک معنوی وجود را اثبات‌کرده‌اند؛ با این حال ابن‌سینا در تلاش است تا درعین پای‌بندی به نظریه‌ی اشتراک معنایی وجود، با درک دغدغه‌های مخالفان این نظریه، به تشکیک مفهومی وجود نیز باورمند باشد؛ به این معنا که ‌درعین اشتراک معنایی، صدق وجود بر ماهیات مختلف به‌صورت یکسان نیست.

synonymy of being and its arguments with a focus on the views of ibn sina and fakhr al-din al-razi

spiritual sharing of being is one of the foundational principles of islamic philosophy. the central question is whether being has a single, unified meaning applicable to various essences and subjects, or if being encompasses multiple concepts, with each subject corresponding to a specific meaning, and their only commonality being the term being. this issue has been more extensively addressed in the peripatetic tradition of islamic philosophy, creating the context for theories such as the primacy of existence (asalat al-wujud) and gradation of existence (tashkik al-wujud) in transcendent philosophy (hikmat al-muta’aliya). moreover, spiritual sharing of being serves as a fundamental epistemological basis in theology, contributing to discussions on the semantics of divine attributes, the language of religion, and more. thus, this issue is among the critical questions that have attracted the attention of muslim philosophers. this study aims to provide a report on the scholarly dialogue between ibn sina (avicenna) and fakhr al-din al-razi regarding the univocity of being and its supporting arguments. what are the arguments for univocity, and what critiques and affirmations are associated with each of them? the findings of this research indicate that philosophers, by classifying existence into different categories and considering the distinction between existence and essence as well as other arguments, have substantiated their claim of synonymy of being. nevertheless, ibn sina, while adhering to the theory of synonymy of being , also attempts to address the concerns of its opponents by embracing the conceptual gradation of being. this means that while the concept of being is shared, its application to different essences is not entirely uniform.