تحلیل روان‌شناختی گفتمان سورۀ انشقاق با بهره‌گیری از نظریۀ کنش گفتاری جان سرل

پژوهش حاضر با هدف بهره‌گیری از نظریه‌های نوین زبان‌شناسی در تحلیل متون دینی، به بررسی روان‌شناختی کنش گفتاری سورۀ انشقاق بر پایۀ نظریۀ جان سرل می‌پردازد. این پژوهش با رویکرد تحلیلی و تمرکز بر نظام گفتمانی و بافت زبانی می ‌کوشد زمینه ‌های تازه ای برای فهم عمیق‌تر سوره‌ها و آموزه ‌های قرآنی فراهم آورد. سه نظام گفتمانی موجود در سورۀ انشقاق بر تلاش مداوم و مستمر انسان در زندگی و نقش این تلاش‌ در شکل‌گیری سرنوشت نهایی او در ملاقات با خدا تاکید کرده و آن را مورد بازنمایی قرار می ‌دهند.نتایج پژوهش نشان می‌دهد که کنش‌های اظهاری و عاطفی، به ‌ترتیب، از بیشترین بسامد و تاثیر در گفتمان این سوره برخوردارند. کنش اظهاری بر ضرورت پذیرش تحولات بنیادین و آمادگی برای ملاقات نهایی با خداوند تاکید دارد و در مقابل، کنش عاطفی به برانگیختن احساسات عمیق‌تر و بیان وضعیت مطلوب و بحرانی نیکوکاران و گناهکاران می‌پردازد. درمجموع، کنش اظهاری جنبۀ آمادگی و کنش عاطفی جنبۀ ارائۀ وضعیت انسان را نمایان می‌سازد.

a psychological discourse analysis of al-inshiqaq surah based on john searle’s speech act theory

this study aims to apply modern linguistic theories to the analysis of religious texts, focusing on the psychological dimensions of speech acts in al-inshiqaq surah, based on john searle’s speech act theory. adopting an analytical approach and emphasizing discourse structures as well as linguistic context, the research seeks to provide new context for a deeper understanding of qur’anic surahs and teachings. the discourse structure of surah al-inshiqaq reflects three core thematic systems, all centered around the continuous human effort throughout life and its impact on one’s ultimate destiny in meeting with god. findings reveal that assertive and expressive speech acts are the most frequent and influential within the surah’s discourse. assertive acts emphasize the necessity of accepting fundamental transformations and preparing for the final encounter with god, while expressive acts aim to evoke deep emotional responses by portraying the ideal and critical states of the righteous and the sinful. overall, assertive acts highlight the theme of spiritual preparedness, whereas expressive acts illustrate the existential condition of human beings.