بررسی شناختی طرح‌واره‌های تصویری داستان حضرت موسی (ع) در سورۀ قصص براساس نظریۀ لیکاف و جانسون

زبان‌شناسیِ شناختی یکی از مهم‌ترین رویکردهای زبان‌شناسی مدرن به‌شمار می‌آید که میان زبان و اندیشه، ارتباط معناداری برقرار می‌کند و دامنۀ مباحث آن نظریه‌های مختلفی را دربرمی‌گیرد. ازجملۀ این نظریه ‌ها نظریۀ طرح واره‌های تصویری است که در زبان‌شناسی شناختی، به‌عنوان ساختارهایی جسمانی‌شده برای بازنمایی مفاهیم انتزاعی شناخته می‌شوند. در قرآن کریم، مفاهیم انتزاعی بسیاری وجود دارد که در قالب مجموعه‌ای از مفاهیم عینی بیان شده‌اند. بررسی این مفاهیم به مخاطب در فهم و درک صحیح‌تر فرهنگ قرآنی یاری می‌رساند. پژوهش پیش رو داستان حضرت موسی(ع) در سورۀ قصص را از دیدگاه زبان‌شناسی شناختی و با تاکید بر نقش طرح واره‌های تصویری تحلیل و تبیین کرده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که طرح واره‌های حجمی مانند تصویرسازیِ دل مادر حضرت موسی(ع) و دیگر نشانه‌های الهی، طرح واره‌های حرکتی مانند ترسیم مسیرهای رشد و تعالی و نیز طرح واره‌های قدرتی چون نمایش موانع و حمایت‌های الهی موجب عمیق ‌تر شدن تاثیرگذاری پیام قرآنی بر ذهن و قلب مخاطبان شده است. همچنین پژوهش حاضر نشان‌دهندۀ هنرمندی بی‌ مانند قرآن در بهره‌گیری از مفاهیم حسّی برای تسهیل درک و فهم معنا و افزایش تاثیرگذاری آن بر شنونده است.

cognitive analysis of the image schemas in the narrative of moses in al-qasas, surah based on the lakoff and johnson theory

cognitive linguistics is one of the most important approaches in modern linguistics, establishing a meaningful connection between language and thought, and its scope encompasses theories that take various forms. among these theories are image schemas, which in cognitive linguistics are known as embodied structures for representing abstract concepts. in the holy qur’an, there are many abstract concepts that are expressed through a set of objective concepts. examining these concepts helps the audience to more accurately understand and comprehend qur’anic culture. the present study analyzes the story of moses in al-qasas surah from the perspective of cognitive linguistics, with an emphasis on the role of image schemas. the findings indicate that volumetric schemas, such as the imagery of moses’ mother’s heart and other divine signs, as well as motor schemas, like the depiction of paths of growth and excellence, and even power schemas, such as the portrayal of obstacles and divine supports, deepen the effectiveness of the qur’anic message on the readers’ minds and hearts. the study also demonstrates the unparalleled artistry of the qur’an in utilizing sensory concepts to facilitate comprehension of meaning and to enhance its impact on the listener.