تحلیل وجودی پیوند میان ایمان و معنای زندگی در قرآن کریم

مسئلۀ معنای زندگی یکی از اساسی‌ترین دغدغه‌های وجودی انسان معاصر است که در نقطۀ تلاقی دین، فلسفه و روان‌شناسی معنا می‌یابد. پژوهش حاضر با رویکردی وجودی و با روش تحلیلی، به بررسی نسبت میان ایمان و معنای زندگی در قرآن کریم پرداخته و می‌کوشد نشان دهد که ایمان در منطق قرآنی نه صرفاً گزاره‌ای اعتقادی، بلکه تجربه‌ای وجودی است که زندگی انسان را از سطحی زیستی به سطحی معنادار، اخلاقی و هدفمند ارتقا می‌دهد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که ایمان قرآنی، با ساختاری چندساحتی (شناختی، عاطفی، رفتاری و هستی‌شناختی) منشا آرامش، امید، پایداری در برابر رنج، و معنا در دل بحران‌هاست. ایمان در این نگاه، هم ابزار تفسیر رنج و مرگ است و هم بنیان امید به آینده‌ای متعالی؛ به‌گونه‌ای که مرگ از تهدیدی پوچ به افقی برای لقای الهی تبدیل می‌شود. یافته‌ ها همچنین نشان می‌دهد که ایمان، نوعی بازسازی افق وجودی انسان است که از طریق مواجهه با خداوند، خود و هستی، زیستنی اصیل و معناگرایانه را ممکن می‌سازد. سرانجام نیز روشن می‌شود که ایمان در قرآن نه‌ تنها شرط نجات اخروی، بلکه راهی برای بودنِ معنادار در جهان است؛ زیستی که حتّی رنج و فناپذیری را در پرتو معنا و امید بازتعریف می‌کند.

existential analysis of the connection between faith and life meaning in the holy qur’an

the issue of the life meaning of is one of the fundamental existential concerns of contemporary humans, intersecting religion, philosophy, and psychology. this study adopts an existential approach with an analytical method to examine the relationship between faith and life meaning in the qur’an and seeks to demonstrate that faith in the qur’anic logic is not merely an inward doctrinal assertion but an existential experience that elevates human life from a biological level to a meaningful, ethical, and purposeful level. the findings indicate that qur’anic faith, with a multi-dimensional structure (cognitive, emotional, behavioral, and ontological), is a source of peace, hope, resilience against suffering, and meaning amid crises. in this perspective, faith functions both as a tool to interpret suffering and death and as the foundation of hope for a transcendent future; such that death is transformed from a meaningless threat into a horizon for divine encounter. the results also show that faith represents a form of reconstructing the existential horizon of human being, enabling an authentic and meaningful life through confrontation with god, self, and existence. finally, it is clarified that in the qur’an, faith is not only a condition for the hereafter salvation but also a path to a meaningful existence in the world: an existence that redefines even suffering and mortality through the lens of meaning and hope.