مبانی اقتصادی و اقتضایات مالی تکوین دولت در جامعه ایرانی

دولت مدرن پدیده ای تکاملی و تجدید شونده بوده و نمی توان آن را به صورت تک علی و تک ساحتی مورد ارزیابی قرار داد. فلذا هیچ یک از حوزه های متکثر علوم انسانی اعم از سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، حقوقی، اقتصادی، مالی، اداری، نظامی و ... به تنهایی و بدون کنشگری متقابل با سایر حوزه ها، نمی تواند پیدایش دولت مدرن را به طور کامل تبیین نماید. بدین ترتیب اگر چه روبنای سیاسی الگوی دولت در کشورهای مختلف، تابعی از ساختار اجتماعی، فرهنگی و فکری مردمان آن جوامع به مثابه سنگ بنای ساختار حکمرانی قلمداد می گردد. مع الوصف در وهله بعد ضرورتاً بر اندیشه خاص اقتصادی و مالی برای ایجاد نهاد دولت ـ ملت، لاجرم استقرار معیوب اندامواره های اقتدار نظام سیاسی را به دنبال خواهد داشت. شاخصه های اقتصادی و مولفه های مالی هر جامعه، در مقام تلفیق با ساختارهای اجتماعی، سیاسی، حقوقی، اجرایی و ... قادر است تا نقش قابل ملاحظه و تاثیر بسزایی را در روند تکوین دولت ملی ایفا نماید. به دیگر سخن، شکل و محتوای نظام حکمرانی در هر کشور ارتباط معنا داری با خصایص بافت اقتصادی و شرایط مالی آن کشور و نحوه نگرش نظام حاکم به مفاهیمی همچون بازار، گردش سرمایه، نقش آفرینی دولت در عرصه اقتصاد و ... دارد. در این نوشتار متعاقب تحلیل اجمالی پدیده ی دولت و تشریح روند تکوین و تکامل آن در جامعه ی ایرانی، به بررسی و تجزیه و تحلیل تطور و تحول دولت مدرن از منظر شاخص ترین انگاره های اقتصادی و پارامترهای مالی خواهیم پرداخت.