واکاوی عوامل معماری موثر بر بازتولید هویت در ورودی ‌های شهری (مطالعه‌ موردی دروازه قرآن شیراز)

ورودی ‌های شهری به‌ عنوان نخستین نقطه تماس مسافران با شهر، نقشی اساسی در شکل‌گیری هویت شهری دارند. کاهش هویت فضایی و معنایی ورودی‌های شهری درنتیجه رشد سریع شهرها و تغییرات کالبدی آن‌ها منجر به نادیده گرفتن اهمیت ورودی‌ها و کاهش کیفیت فضایی و هویتی شده است. درنتیجه، ورودی‌های بسیاری از شهرها از حداقل مولفه‌های هویت‌ساز برخوردار نیستند. هدف این پژوهش شناسایی عوامل کلیدی هویت‌ساز در معماری ورودی‌ها با تمرکز بر نمونه موردی دروازه قرآن شیراز است. روش انجام پژوهش به‌صورت ترکیبی (کیفی و کمی) است. در بخش کیفی، مفاهیم و معیارهای مرتبط با هویت و ویژگی‌های ورودی‌های شهری تحلیل و با استفاده از نظرات متخصصان تدقیق شده است. در بخش کمی، داده‌های حاصل از پرسشنامه مورد تحلیل آماری قرار گرفت. یافته‌ها نشان می‌دهد که کیفیت معماری ورودی‌های شهری، به‌ویژه در زمینه فرم، مقیاس انسانی و ارتباط با بافت پیرامونی، تاثیر مستقیمی بر هویت فردی، اجتماعی و ملی مخاطبان دارد. همچنین، ورودی‌ها با ایجاد قلمروهای بصری، حرکتی و معنایی می‌توانند به عنوان نمادهای هویت‌ساز شهری عمل کنند. همچنین نتایج پژوهش بیانگر آن است که ورودی دروازه قرآن با حفظ ویژگی‌های هویتی خود، توانسته حس تعلق و آشنایی شهروندان و مسافران را تقویت کند. به‌ویژه، همجواری‌های ورودی با بافت شهری اطراف و نحوه استقرار آن در منظره شهری، نقش برجسته‌ای در ایجاد خاطرات جمعی و تقویت هویت شهری شیراز دارد.

an in-depth exploration of architectural factors influencingidentity reproduction in urban gateways: a case study of quran gate, shiraz

urban gateways, as the first point of contact for travelers enteringa city, play a fundamental role in shaping urban identity.the rapid growth of cities and the subsequent physicaltransformations have led to the erosion of spatial and symbolicidentity in urban gateways, resulting in the diminishingimportance and declining spatial and identity quality of theseentrances. consequently, many urban gateways lack essentialidentity-building elements. this research aims to identifykey identity-forming architectural factors in urban gateways,with a particular focus on the quran gate in shiraz as a casestudy.the research employs a mixed-methods approach, combiningboth qualitative and quantitative analyses. in the qualitativesection, concepts, and criteria related to identity and thecharacteristics of urban gateways are examined and refinedthrough expert consultation. in the quantitative section, datacollected through questionnaires are analyzed statistically.the findings reveal that the architectural quality of urbangateways—particularly in terms of form, human scale, andtheir relationship with the surrounding urban fabric—directlyimpacts the audience’s individual, social, and national identity.moreover, gateways, by creating visual, movement-based,and symbolic realms, can function as powerful identity-formingurban symbols. the results further indicate that by preservingits identity features, the quran gate has successfullyfostered a sense of belonging and familiarity among residentsand visitors. in particular, the gateway’s integration with thesurrounding urban context and its prominent position withinthe city’s visual landscape have played a significant role increating collective memories and reinforcing the urban identityof shiraz.