تبیین الگوی ابعاد کیفیت زندگی در فضای شهری با رویکرد ارتقای شاخص‌های آن

کیفیت زندگی و ارتقا شاخص‌های کیفی فضا امری است که از اواخر دهه 80 میلادی وارد ادبیات شهرسازی گشته است. بسیاری از اندیشمندان معتقدند که ارتقای کیفیت زندگی در واقعیت امری است که شهرسازان و مدیران شهری همواره باید به دنبال آن باشند. هدف این پژوهش بنیادی (اثباتی) تبیین شاخص‌هایی مشخص و کاربردی برای پژوهش‌های هنجاری و عملیاتی آتی است. از همین رو در این مقاله سعی شده با مرور ادبیات جهانی و داخلی به طبقه‌بندی شاخص‌های کیفیت زندگی پرداخته و این واژه را از قالبی کاملاً مفهومی و انتزاعی خارج نموده و مولفه‌های عینی و ذهنی آن که در پژوهش‌ها باید مدنظر قرار گیرند را استخراج نماید. در ابتدا شاخص‌ها با توجه به مبانی موجود و شاخص‌های جهانی موجود با کمک تحلیل محتوا و استخراج کلیدواژه‌های استفاده شده توسط نظریه‌پردازان شاخص این موضوع که در برخی موارد دارای تفاوت‌ها و شباهت‌هایی هستند، مشخص گشتند. شاخص‌های کیفیت در دو بعد ذهنی و عینی در ابتدا طبقه‌بندی گشتند و شش مولفه اقتصادی، اجتماعی، محیطی، زیست‌محیطی، بهداشتی و حمل‌ونقل تقسیم گردیده و ارتباط میان این ابعاد و مولفه‌ها در چارچوب نظری مشخص گردیدند. شاخص‌های استخراج شده در هر قسمت از مبانی نظری با مصاحبه از صاحب‌نظران و با توجه به بستر و زمینه ایران به ویژه میدان تجریش و فرهنگ و قشر مخاطب آن تدقیق گشته و درنهایت مدل مفهومی و چارچوب نظری از شاخص‌های ارتقای کیفی محیط به تفکیک ابعاد کیفیت زندگی ارائه گشته است تا گامی برای پژوهش‌های عملی در این حوزه برای پژوهشگران باشد.

explaining the model of the quality model in the urbanspace according to the improvement of its life indicators

the quality of life and improvement of the quality indicators ofthe space entered the urban planning literature in the 80s. manythinkers believe that improving the quality of life is somethingcity planners and managers should always look for. this fundamental research aims to explain specific and practical indicatorsfor future normative and operational research. therefore, in thisarticle, by reviewing the international and domestic literature, wetried to classify the indicators of quality of life and this word froma completely conceptual and abstract form and its objective andsubjective components that should be considered in research. tocheck the primary indices, according to the existing foundationsand the existing global indices, with the help of content analysisand the topics of the keywords used by the theorists of this index,which in some cases have differences and similarities, havebeen identified. the quality indicators were classified in two subjectiveand objective dimensions and six economic, social, environmental,environmental, health, transportation, and transfercomponents were converted and the relationship between theseelements and components was determined theoretically. the indicatorsextracted in each part of the theoretical foundations wererefined by interviewing experts and considering the backgroundand context of iran, especially the tajrish field and its culture andtarget audience, and finally, a conceptual and theoretical model of the quality improvement indicators of the environment separately up to quality of life is presented as a step for practical research in this field for researchers