درآمدی بر ارتقای هویت در سیمای شهر با تاکید بر اندیشه اسلامی

سیمای شهر بخش مهمی از تصویر ذهنی شهروندان از محیط زندگی‌شان را تشکیل می‌دهند و عدم توجه به آن هویت شهر با چالش‌های جدی مواجه می‌نماید؛ بنابراین هدف این پژوهش شناسایی مولفه‌های هویت‌بخش به فضاهای شهری و اولویت‌بندی آن‌ها در راستای ایجاد مطلوبیت می‌باشد. بدین منظور، در گام اول با استفاده از روش «تحلیل محتوا»ی کیفی، مبانی نظری تحقیق در سه بخش «چیستی عناصر هویت‌ساز»، «کجایی تجلی آن‌ها» و «چگونگی تداعی‌شان» به‌صورت معنایی و کالبدی استخراج گردید، بخش اول، مفاهیم هویت‌بخش به فضاها را معرفی نموده و بخش دوم حیطه نفوذ و تاثیر مفاهیم را معرفی می‌نماید، بخش سوم راهبرد تجلی محتوا در کالبد را مشخص کرد. در گام دوم مبانی مستخرج از مرحله قبلی با استفاده از روش ahp به‌صورت سلسله‌مراتبی تحلیل و وزن‌دهی شدند تا اولویت‌های معنایی و کالبدی جهت طراحی (اصلاح) سیمای شهری هویت‌مند به دست آیند. براساس یافته‌های مرحله اول 4 سنجه محتوایی شامل «زیبندگی»، «امنیت»، «انسجام» و «تواضع» و 3 سنجه کالبدی «کهن‌الگوهای فرهنگی»، «توجه به عوامل کالبدی بستر» و «کارایی» برای فضاهای شهری به دست آمد که می‌توانند در عناصر شهری راه، لبه، محله، گره و نشانه ظهور پیدا کنند (حیطه نفوذ)، هر عنصر شهری نیز دارای عوامل کف، جداره و سقف (خط آسمان) معرفی شد (حیطه تجلی). برای برهم‌نهی عناصر هویت‌بخش در کالبدهای شهری سه راهبرد شناسایی شدند که شامل «مجاورت»، «محاکات» و «تشابهات» هستند. بررسی‌ها گام دوم نیز مشخص کرد که در بین معیارهای فوق به ترتیب وزن مولفه «امنیت» در بین سنجه‌های معنایی، «استفاده از کهن‌الگوها» در بین سنجه‌های کالبدی، «راه» در بین عناصر شهر، «جداره» در بین عوامل سازنده راه و «محاکات و بازنمایی» برای تداعی سنجه‌های نسبت به بقیه مولفه‌ها بیشتر است، پس مهم‌ترین عامل برای هویت‌بخشی به فضاهای شهری بازنمایی الگوهای کهن در جداره راه‌ها به‌صورت ایمن می‌باشد.

introduction to promoting identity in the image of thecity with an emphasis on islamic thoughts

image of the city is an important part of shape the mental image of citizens about their living environment. ignoring these frontagespresents serious challenges to the city’s identity. therefore, the goalof this research is to identify the components contributing to the identityof urban spaces and prioritize them to enhance utility. in the firststep, employing qualitative content analysis, theoretical foundationswere extracted in three sections: “what constitutes identity-formingelements”, “where they manifest” and “ how they manifest” in bothphysical and semantic aspects. the first section introduces the conceptsof identity to spaces, the second section introduces the scope ofinfluence and impact of these concepts, and the third section specifiesthe strategy for manifesting content in the physical structure. inthe second step, the extracted foundations from the previous stagewere hierarchically analyzed and weighted using the analytic hierarchyprocess (ahp) to determine the physical and semantic prioritiesfor designing (or modifying) identity-rich urban frontages. basedon the findings from the first stage, 4 content questions, including“aesthetics”, “security”, “coherence” and “humility” and 3 physicalquestions, including “ cultural archetypes”, “attention to physicalsubstrate factors” and “efficiency” were obtained for urban spaces.these questions can be applied to the elements of the city such aspath, edge, neighborhood, node, and landmark (realm of influence).each city element is also characterized by the ground, frontage, andskyline factors (realm of manifestation). to overlay identity-formingelements into urban physical structures, three strategies were identified:“proximity”, “mimesis” and “similarities”. the second phase ofthe analysis showed that among the above criteria, the weight of the“security” component among meaningful questions, “use of culturalarchetypes” among physical questions, “path” among city elements,“frontage” among path-building factors, and “mimesis” and representation”for manifesting questions are relatively higher compared toother components. as a result, the most crucial factor for enhancing the identity of urban spaces is the safe representation of archetypes .patterns in the frontages of paths