فرامطالعه پژوهش‌های علمیِ حوزه حکمروایی شهری در ایران

حکمروایی رویکردی است که در دهه‌های اخیر به مدل تحلیلی غالب در مدیریت شهری تبدیل شده است، در این‌رویکرد مدیریت شهری فقط در دست حاکمیت و دولت نیست بلکه تصمیم‌گیری و اجرا برای شهر در یک فرایند مشارکتی بین نهادهای حاکمیتی، بخش خصوصی و نهادهای مردمی انجام می‌شود. به بیانی دیگر می‌توان گفت حکمروایی شهری فرایندی است که به حضور و ارتقاء نقش کنشگران در تصمیم‌گیری‌ها و اداره امور شهر، ارج می‌نهد. از طرفی تعدد و تنوع فزاینده‌ی پژوهش‌های علمیِ انجام شده در این حوزه یکی از نشانه‌های قابل‌اتکا بر اهمیت این موضوع در بین محققان بوده به‌گونه‌ای که می‌توان با بهره‌مندی از مطالعات پیشین، الگویی بومی برای حکمرانی شهری، متناسب با ارزش‌های اجتماعی و سازگار با شرایط فرهنگی و تاریخی را پیشنهاد نمود. بر این اساس پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد فرامطالعه، به بازخوانی مطالعات علمی حوزه حکمروایی شهری پرداخته است. در این پژوهش سعی شده است علاوه بر تلفیق نتایج پژوهش‌های قبلی، تامل و تعمقی بر فرآیندهای آن‌ها نیز صورت گیرد. لذا ابتدا به توصیف مشخصات عمومی و ساختاری پژوهش‌های پیشین پرداخته و در ادامه چارچوب نظری و محتوایی حکمروایی شهری منطبق با الگوی پیشنهادی ساندوسکی و باروسو پیشنهاد می‌گردد. جامعه موردمطالعه در این پژوهش شامل 75 مقاله علمی – پژوهشی با محوریت موضوعی حکمروایی شهری در بازه زمانی سال‌های 1395 تا 1402 بوده است. با بررسی‌های به دست آمده از تحلیل مقالات منتشر شده مشخص شد که در بسیاری از مقالات ابهامات روش‌شناسی وجود دارد. جریان اصلی مطالعاتی این حوزه را مقالات کمی با راهبرد پیمایشی و با بهره‌گیری از تحلیل‌های توصیفی آمار پایه و تحلیل همبستگی تشکیل داده‌اند. از نظر زمانی 38% مقالات بررسی شده در سال 1396 و 29% در سال 1398 منتشر شده‌اند. از منظر حوزه تخصصی، 58% مقالات، با مشارکت متخصصان جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری و 23% مقالات توسط پژوهشگران حوزه شهرسازی تدوین شده است. بیش از 32 عنوان مجله، مقالات حوزه حکمروایی را منتشر کرده‌اند. مقیاس تحلیل مقالات در سطوح مختلف محله، منطقه‌ی درون‌شهری، شهر و کشور بوده است که از 80% مقالات به مقیاس شهر اختصاص یافته است. از نظر محتوایی نیز به ترتیب مسئولیت و پاسخگویی، اثربخشی، مشارکت، شفافیت و حاکمیت قانون از مهم‌ترین شاخص‌های مطرح شده در حوزه حکمروایی شهری می‌باشد.

a meta-study of scientific research in the field of urban governance in iran

governance is an approach that has become the dominant analytical model in urban management in recent decades. in this approach, urban management is not only in the hands of the government and the government decision- making and implementation for the city in a collaborative process between governing institutions, the private sector, and institutions. it is done popularly. in other words, it can be said that urban governance is a process that respects the presence and promotion of the role of activists in the decision-making and administration of city affairs. on the other hand, the increasing number and variety of scientific research conducted in this field is one of the reliable signs of the importance of this issue among researchers, so by benefiting from previous studies, a native model for urban governance can be created. , proposed to fit social values and be compatible with cultural and historical conditions. based on this, the present research has reread the scientific studies of the field of urban governance by using the meta-study approach. in this research, in addition to combining the results of previous researches, it has been tried to reflect on their processes. therefore, firstly, the general and structural features of the previous researches are described, and then the theoretical and content framework of urban governance according to the model proposed by sandusky and barroso is proposed. the community studied in this research included 75 scientific-research articles focusing on urban governance in the period of 2015-2015. with the investigations obtained from the analysis of the published articles, it was found that there are methodological uncertainties in many articles. the main stream of studies in this field is made up of quantitative articles with a survey strategy and using descriptive analyzes of basic statistics and correlation analysis. in terms of time, 38% of reviewed articles were published in 2016 and 29% in 2018. from the perspective of the specialized field, 58% of the articles were compiled with the participation of geography and urban planning experts and 23% of the articles were compiled by urban planning researchers. more than 32 magazine titles have published articles in the field of governance. the scale of analysis of the articles was at different levels of neighborhood, inner city area, city and country, and 80% of the articles were assigned to the city scale. in terms of content, responsibility and accountability, effectiveness, participation, transparency and rule of law are among the most important indicators in the field of urban governance.