اثرات رشد کالبدی شهر جاجرم بر کیفیت محیط ‌زیست آن

امروزه رشد شتابان شهری، همه شهرها را در مقیاس‌های کوچک، میانی، بزرگ تحت تاثیر قرار داده که از جمله آن محیط‌زیست شهری است و ارتباط مستقیمی با کیفیت زندگی شهری و پایداری آن دارد. از این‌رو در این پژوهش روند گسترش ناهمگون کالبدی شهر کوچک جاجرم و مهم‌ترین تاثیرات این رشد بر مولفه‌های محیط‌زیستی مورد تحلیل قرار گرفته است. پژوهش حاضر به لحاظ روش از نوع توصیفی-تحلیلی بوده و روش گردآوری داده‌ها به دو صورت پیمایشی و اسنادی انجام شده است. از این‌رو برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌ی محقق ساخته استفاده شد. روش نمونه‌گیری، احتمالی و گلوله برفی است و حجم نمونه نیز تا رسیدن به اشباع علمی، برابر با 30 نفر بوده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد رشد شهر جاجرم در بازه زمانی 1335 تا 1395 به صورت بی‌قواره و ناهمگون بوده که این موضوع بخش‌های مختلف شهر به‌ویژه محیط‌زیست را تحت تاثیر قرار داده است. از میان مولفه‌های سنجش تاثیر رشد ناهمگون شهر جاجرم بر محیط‌زیست، سه مولفه مدیریت پسماند و فاضلاب، فضای سبز و شرایط بهداشتی شهر بیشترین تاثیر را پذیرفته‌اند و در مقابل سه مولفه منابع آب، مخاطرات طبیعی و کیفیت هوا به ترتیب در رتبه‌های آخر تاثیرپذیری قرار دارند. نتیجه اینکه‌ شهر جاجرم، در یک بازه زمانی کوتاه، نه براساس برنامه‌ریزی بلکه شتابان و به شکل بی‌قواره و پراکنده رشد کرده ‌است. همچنین به‌جز در چند شاخص‌، در بقیه شاخص‌های موردبررسی میانگین به‌دست‌آمده بیشتر از میانگین مفروض و نشان‌دهنده‌ی رشد ناهمگون شهر و تاثیر منفی آن بر کیفیت شاخص‌های محیط‌زیستی بوده است.

the effects of the physical growth of jajarm city on itsenvironmental quality

today, rapid urban growth has affected all cities in small, medium, and large scales, which includes the urban environment and has a direct relationship with the quality of urban life and its sustainability. therefore, in this research, the process of heterogeneous physical expansion of the small city of jajarm and the most important effects of this growth on the environmentalcomponents have been analyzed. this study was the descriptiveanalytical method. the data collection method was based on a survey and documentary. therefore, the researcher-made questionnaire was used to collect data. the sampling method was probabilistic and snowball, which 30 people have beenquestioned in the snowball sampling. findings illustrated that the growth of jajarm city in the years between 1335 to 1395 has been uneven and heterogeneous that this issue has affected different parts of the city, especially the environment. in order toestimate the impact of heterogeneous growth of jajarm city on environment many components have been evaluated including waste, wastewater management, green space, health care, water resources, natural hazards, and air quality, which the first three components are the most affected and the latter three components are the least affected by this change. the result is that the city of jajarm, in a short period, which this increase was not planned but has grown spontaneously in a spiral pattern. so, except in some ofthe indicators in all the studied indicators, the test value averages obtained were higher than the assumed average and has been indicating the heterogeneous growth of the city and its negative impact on the quality of environmental indicators.