نگاهی برمبانی فرهنگی و اخلاقی محیط‌زیست به‌منظور طراحی تلفیقی محتوای آموزشی و ارائه الگوی مطلوب در نظام آموزش از دور (مطالعه موردی کتاب هدیه آسمانی دوره ابتدایی)

حفاظت از محیط‌زیست به آحاد جامعه وابسته است و طرز تلقی و نگرش آنان، بر نوع رفتار آن‌ها با محیط‌زیست تاثیر می‌گذارد. امروزه، وخامت بحران‌های زیست‌محیطی تا حدی است که حیات انسان و سایر موجودات بر کره خاکی را به مخاطره انداخته است. به‌طوری که تبیین و تحلیل مبانی فلسفی و اخلاق زیست‌محیطی، از ضروریات حفاظت و بهر ه برداری از محیط‌زیست محسوب می‌گردد. پژوهش حاضر با هدف نگاهی بر مبانی فرهنگی و اخلاقی محیط‌زیست به‌منظور طراحی تلفیقی محتوای آموزشی دوره تحصیلی ابتدایی (کتب هدیه آسمانی) و ارائه الگوی مطلوب در نظام آموزش از دور انجام گرفته شده است. این پژوهش از لحاظ ماهیت و هدف از نوع کاربردی و از لحاظ روش پژوهش توصیفی (مبتنی بر رویکرد پیمایشی) است. جامعه آماری پژوهش، شامل کلیه معلمان مقطع ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 92-93 بوده که با توجه به حجم 19950 نفری جامعه پژوهش و با استفاده از فرمول کوکران، تعداد 377 نفر از آنان به‌عنوان نمونه، از مناطق 19 گانه شهر تهران و با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسش‌نامه محقق ساخته بود که روایی صوری و محتوایی پرسش‌نامه با بهره‌گیری از نظرات کارشناسان محیط‌زیست و آموزش‌وپرورش مورد تایید قرار گرفت و پایایی پرسش‌نامه براساس ضریب آلفای کرونباخ 83/0 برآورد گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آمار توصیفی (فراوانی و درصد، درصد خالص و...) و آمار استنباطی (آزمون t تک نمونه‌ای) و از طریق نرم‌افزار spss انجام شد. نتایج پژوهش به لحاظ آماری بیان‌گر آن بود که بین هنجارهای فرهنگی و ارایه آموزش‌های زیست‌محیطی و ارایه الگوهای فرهنگی زیست‌محیطی در محتوای کتب درسی (هدیه آسمانی) و ارتقاء سواد زیست‌محیطی و مطابقت محتوای زیست‌محیطی کتب دوره ابتدایی (هدیه آسمانی) با آیات مبارک قرآنی نقش ادیان قبل از اسلام (پیامبران اولوالعزم) در حفاظت از محیط‌زیست رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و این نشان از قابل‌قبول بودن فرضیات دارد؛ بنابراین با توجه به این‌که دین اسلام تمام ابعاد زندگی انسان را در برمی‌گیرد، ارزش‌های ناشی از دین نیز باید به‌صورت متوازن در کتاب‌های درسی منعکس شود. مراکز علمی و پژوهشی موظفند تا ضمن پرداختن به مبانی ارزشی و اعتقادی جامعه، آن نوع (فلسفه، دین و فرهنگ) مرتبط با اخلاق زیست‌محیطی را توسعه دهند که به حفظ محیط‌زیست کمک کند و راهنمای عقل انسان در تعامل با آن باشند.

a cultural and ethical view of the environment in order to design the integrated. educational content and provide the ideal model in the distance education system. (a case study of the book “heavenly gift” in elementary school)

the protection of the environment depends on the members of the society and their perception and attitude affects their behavior towards the environment. today, the deterioration of the environmental crisis is tothe extent that it has endangered the life of humans and other creatures on the planet. so that the explanation and analysis of the philosophical foundations and environmental ethics are considered essential for theprotection and exploitation of the environment. the current research has been conducted with the aim of looking at the cultural and ethical foundations of the environment in order to design the integrated educational content of the elementary school course (the heavenly gift books) and provide the ideal model in the distance education system. this researchis applied in terms of its nature and purpose, and in terms of descriptive research method (based on a survey approach). the statistical population of the research included all the elementary school teachers in tehran in the academic year 92-93, according to the size of 19,950 people in the research population and using cochran’s formula, 377 of them as a sample, from 19 districts of tehran and with they were selectedusing the cluster sampling method. the tool of data collection was a researcher-made questionnaire, the validity of the form and content of the questionnaire was confirmed by using the opinions of environmentaland education experts, and the reliability of the questionnaire was estimated based on the cronbach’s alpha coefficient of 0.83. data analysis was done using descriptive statistics (prevalence and percentage,net percentage, etc.) and inferential statistics (one-sample t-test) through spss software. the results of the research statistically indicated that between the cultural norms and the provision of environmental educationand the provision of environmental cultural models in the content of textbooks (heavenly gift) and the promotion of environmental literacyand the conformity of the environmental content of primary school books (heavenly gift) with the blessed quranic verses of naqsh adian. before islam (first prophets) there is a positive and meaningful relationship in environmental protection and this shows the acceptability of the assumptions; therefore, considering that the religion of islam covers allaspects of human life, the values derived from the religion should also be reflected in textbooks in a balanced manner.