تحلیل مدیریت ایمنی در روستاهای پیرامون کلانشهر تهران با استفاده از تکنیک دلفی و ارائه الگوی مطلوب روستای ایمن

روستاها به‌عنوان یکی از بسترهای سکونتگاهی انسان و مخاطرات محیطی به‌عنوان پدیده طبیعی از مهمترین مباحث جغرافیا در حوزه برنامه‌ریزی فضایی می‌باشند. بنابراین با توجه به آرمان‌های نیل به توسعه پایدار، ارتقاء کیفیت زندگی، رفاه و توسعه اجتماعی و محیطی، لازم است که مخاطرات طبیعی و آسیب‌پذیری نسبت به آن در کانون مباحث توسعه و برنامه‌ریزی در ابعاد مختلف بخشی و فضایی و نیز در سطوح مختلف محلی تا ملی و بین‌المللی قرار بگیرد در همین راستا پژوهش حاضر به دنبال ارائه الگوی مطلوب ایمنی سکونتگاه‌های روستایی در شهرستان تهران می‌باشد. پژوهش حاضر از نظر روش‌شناسی توصیفی – تحلیلی و از نظر هدف کاربردی می‌باشد. جمع‌آوری داده‌ها و اطلاعات به‌صورت میدانی (پرسشنامه به روش دلفی) و اسنادی انجام شده است و در تحلیل‌ها به کمک نرم‌افزاری arc gis. expert choice 11. spss از تحلیل‌های آماری و فضایی استفاده شده است. نتایج تکنیک دلفی پژوهش نشان می‌دهد که در مدیریت ایمنی مراکز روستایی هیچ الگو و طرحی موثری وجود ندارد. این مراکز به لحاظ خدمات ایمنی و آتش‌نشانی به مراکز شهری وابسته هستند و درنتیجه نبود روش‌های پیشگیرانه از یک‌سو و امکانات تاسیسات و تجهیزات مناسب مقابله از سوی دیگر موجب آسیب‌پذیری بالای این مراکز در قبال مخاطرات می‌شود. همچنین تحلیل فضایی نشان می‌دهد که اکثریت روستاهای شهرستان تهران در نیمه جنوبی شهرستان و در قسمت پایین‌دست کلانشهر تهران در ارتفاعات کمتر از 1400 متر قرار گرفتند در حالی که از نظر مخاطرات محیطی (زلزله، سیل) بالاترین آسیب‌پذیری را دارند و قابل ذکر است که این مراکز از نظر خدمات آتش‌نشانی هم با مشکل جدی روبرو هستند با توجه به وجود کارگاه‌های صنعتی و انبارها، و مشاغلی که احتمال آتش‌سوزی بالای را دارند. تحلیل همبستگی پژوهش هم نشان می‌دهد که هرچقدر از تهران مراکز روستایی فاصله بیشتر دارند از نظر خدمات ایمنی محروم‌تر هستند. و همچنین هرچقدر مخاطرات محیطی روستا بالاتر است به همان میزان وابستگی شغلی و درآمدی آن روستا به تهران بیشتر می‌باشد. در روستاهای شهرستان تهران ایمنی مدیریت یکپارچه روستا و شهر با اولویت دادن به مرحله پیشگیری و آمادگی با مشارکت نیروهای داوطلب روستایی می‌تواند الگوی مناسب در حوزه ایمنی باشد و روستاها را از نظر ایمنی به شرایط پایدار برساند.