سنجش اثرات تبدیل روستا به شهر بر نظام شهری در مقیاس ناحیه: نمونه موردی ناحیه‌های استان گیلان (1335-1395)

پیدایش شهرهای نوپدید که به‌دلیل رشد نقاط روستایی و شناسایی آنها به‌عنوان شهر رخ می‌دهد، سبب تغییرات بسیاری در نظام سکونتگاهی ملی- منطقه‌ای و سایر ابعاد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی جوامع می‌گردد. سوال مد‌نظر پژوهش این است که تبدیل روستا به شهر چه تاثیراتی بر تغییر ماهیت نظام سکونتگاهی در مقیاس نواحی مختلف استان گیلان داشته است. تفاوت در تراکم جمعیتی، میزان شهرنشینی، ویژگی‌های جغرافیایی-اقلیمی‌ و ساختار محیطی نواحی مختلف استان، سبب می‌شود که مطالعه این استان و نواحی آن به‌عنوان یک نمونه منحصر به فرد مورد توجه قرار‌گیرد. روش به‌کارگرفته ‌شده ‌در این پژوهش توصیفی-ارزیابی و روش گردآوری داده‌ها به‌صورت اسنادی و کتابخانه‌ای است. الگوی پراکنش شهرها در استان گیلان بر‌حسب چهار ناحیه متمایز، نشان می‌دهد تمرکز بیشترین شهرها و جمعیت در ناحیه غرب سپیدرود رخ داده ‌است. برآیند نتایج حاکی از آن است که تبدیل روستا به شهر، در نواحی با شهرهای قدیمی، خصوصا در ناحیه‌ای که دارای تسلط نخست‌شهر است، ناکارآمدتر از نواحی فاقد شهرهای قدیمی ‌بوده‌است. با‌ این استدلال می‌توان گفت در ناحیه با تسلط نخست‌شهری ضروری است به جای سیاست تبدیل روستا به شهر به سیاست‌های دیگری روی آورد که سیاست توسعه شهرهای میانی را می‌توان به‌عنوان یکی از سیاست‌ها پیشنهاد نمود.