تحلیل چالش‌های نماهای شهری تهران در سده اخیر

نما یکی از موثرترین عناصر تاثیرگذار بر کیفیت بصری شهر است که جزئی از منظر و کالبد شهر را می سازد اما به دلیل بی نظمی، اغتشاش، هم نشینی ناهمگون و به طور کلی نابسامانی به یکی از چالش های اکنونیت شهرهای ایرانی تبدیل شده است. در این راستا علی رغم تبیین مسئله نما در برخی محافل علمی و از آن مهم تر تبدیل آن به مسئله مدیران شهری در دهه اخیر، کماکان نماها آشفته هستند. دلیل آن را بایستی در زاویه نگاه به مسئله نما جستجو کرد. محدود کردن مسئله نما به ابعاد کالبدی و نگاه های یک جنبه نگر راه به جایی نمی برند. در این راستا هدف پژوهش حاضر، آسیب-شناسی ویژگی های ظاهری و شناسایی نیروهای اثرگذار بر شکل گیری نماهای شهری است تا بتوان از طریق تدوین مدل مفهومی نیروهای اثرگذار بر نماهای شهری، راه حل هایی برای بهبود نما پیشنهاد داد. بدین منظور در این پژوهش، در گام اول سیر تحول نماهای شهری در سده اخیر شامل اواخردوره قاجار، دوره پهلوی و جمهوری اسلامی بررسی گردید و از طریق مصاحبه عمیق با متخصصین، آشنایی با نگاه مردم از طریق پرسش نامه و بررسی اسناد و مطالعات مربوطه مورد تحلیل قرار گرفت. پس از تحلیل فوق، سه مولفه اصلی نما یعنی هویت، اخلاق و زیبایی شناسی و دو عامل اقتضائات زمان و مکان از یک طرف و گروه های ذی نفع از طرف دیگر به عنوان نیروهای اثرگذار بر نماهای شهری شناسایی و به تحلیل آن ها در هر یک از دوره ها پرداخته شد. در انتها راه حل های بهبود نماهای شهری در چهار بخش 1- اصلاح نظام آموزشی معماری و شهرسازی، 2- بهبود مدیریت شهری، 3- آموزش و فرهنگ سازی عمومی، 4- و اصلاح اسناد فرادست و قوانین تشریح گردید.