انتخاب الگوهای معماری میان‌افزا، مناسب در بافت تاریخی، با تمرکز بر خوانش ویژگی‌های کالبدی- فضایی: نمونه مطالعاتی بافت تاریخی منطقه قورخانه تهران

یکی از راهکارهای مهم برای بازگرداندن سرزندگی به بافت‌های تاریخی، وجود بناهای میان‌افزا در دل این بافت‌هاست. چراکه همنشینی تازه‌ای میان عناصر موجود و بناهای میان‌افزا شکل‌ می‌گیرد. از آنجا که آنها به لحاظ دوره‌ی زمانی ساخت، هم‌دوره‌ی سایر بناهای پیرامون نیستند‌، طبعا تاثیر و تاثری میان دانه‌های موجود و ساخت‌وسازهای میان‌افزا وجود دارد که محل بروز چالش‌هایی است. در نتیجه انتخاب مناسب الگوهای معماری میان‌افزا موجب مداخله‌ای موفق‌تر می‌گردد. در این میان ویژگی‌های کالبدی-فضایی بافت موجود، تاثیر زیادی در انتخاب الگوها دارد. در نتیجه این پرسش به وجود می‌آید که بهترین راهکار برای طراحی بنای میان‌افزا، با توجه به ویژگی‌های کالبدی-فضایی موجود در منطقه، کدام است؟ در این نوشتار برای پاسخ به این سوال با بررسی ویژگی‌های کالبدی-فضایی بافت تاریخی از طریق دسته‌بندی مطالعات پیشین و مصاحبه با متخصصان سعی در شناسایی الگوهای معماری‌ میان‌افزا متناسب با بافت تاریخی شده‌است. سپس با استفاده از نرم‌افزار سوپردسیژن به ارزیابی مشخصه‌های کالبدی-فضایی پرداخته و بررسی آنها در نمونه مطالعاتی بافت تاریخی سایت قورخانه واقع در منطقه 12 شهرداری تهران، با تکیه بر فن swot انجام‌ شده‌است. در این مقاله از روش توصیفی-تحلیلی، داده‌های اسنادی، فن دلفی و anp استفاده و بدین منظور با اساتید مصاحبه عمیق صورت گرفته و نمونه‌گیری با استفاده از فن گلوله برفی انتخاب و تعداد آن با توجه به اشباع نظری به 20 عدد مصاحبه رسید. برمبنای این چارچوب، شناخت مشخصه‌های کالبدی-فضایی بافت تاریخی یکی از راه‌های دستیابی به اصول و قواعد معماری گذشته است و تاثیر زیادی بر طراحی بنای جدید دارد و شناسایی آنها به انتخاب الگوی مناسب با بافت کمک شایانی می‌کند. معماری میان‌افزا در بافت‌های تاریخی باید همپیوند با زمینۀ آن بوده و در بافت تاریخی قورخانه با شناخت ویژگی‌های کالبدی-فضایی، تجدید حیات بافت با انتخاب طیفی از الگوهای معماری میان‌افزا شامل تشابه، نماسازی تزئینی و زمینه‌گرایی مداخله‌ای موفق‌تر را به همراه دارد.