تبیین نقش دولت جعفر شریف‌امامی در «وضعیت انقلابی»

مقدمه: وضعیت انقلابی به شرایطی در جامعه گفته می‌شود که وضعیت سیاسی-اجتماعی نشان‌دهندۀ انقلابی قریب‌الوقوع است. در این شرایط حکومت در رفتار خود دچار پارادوکس و استاندارد دوگانه می‌شود. مقصود از استاندارد دوگانه این است که حاکمیت برای پاسخگویی به مطالبات انقلابیون، از تسهیل و مماشات استفاده می‌کند؛ ولی ازطرف دیگر برای حفظ حکومت به سرکوب متوسل می‌شود.هدف: تبیین تبعات دولت شریف‌امامی در «وضعیت انقلابیِ» ایران.مسئلۀ پژوهش: شناخت عوامل موثر بر شکل‌گیری وضعیت انقلابی و تاثیر آن در فروپاشی حکومت پهلوی.پرسش پژوهش: چه عواملی سبب توسعه و تعمیق وضعیت انقلابی شد و زمینه‌های این وضعیت انقلابی چه بود؟ روش/رویکرد: توصیفی-تحلیلی از نوع تاریخی است و براساس نظریۀ «وضعیت انقلابی» چارلز تیلی انجام شده‌است.یافته‌ها: مهم‌ترین شاخص‌های مولفۀ سرکوب عبارت بود از: کشتار 17 شهریور؛ اعلان حکومت‌نظامی؛ کشتار مسجد جامع کرمان؛ سرکوب تظاهرات 13 آبان و سرکوب دانش‌آموزان در مهرماه همان سال. مهم‌ترین متغیرهای تسهیل‌کننده هم عبارت بود از: کاهش مالیات؛ افزایش حقوق؛ بازگرداندن مبنای تقویم از شاهنشاهی به هجری شمسی؛ انحلال حزب رستاخیز؛ بازگرداندن استادان اخراجی دانشگاه؛ برکنارکردن منسوبان به فرقۀ بهاییت؛ چاپ عکس امام‌خمینی (ره) در روزنامۀ اطلاعات.عوامل دخیل در مماشات هم عبارت بود از: برگزاری نماز عید فطر در 13 شهریور؛ اعتصاب سه‌روزۀ مطبوعات؛ احضار و عزل مقامات دولتی؛ پذیرش استعفای مقامات عالی‌رتبه؛ توسعۀ سخنرانی مساجد و منابر.نتیجه: به‌کارگیری خشونت با استفاده از ابزارهای سرکوب، و ناکارآمدی ترفند جدید حکومت در بازکردن مقطعی فضا و دادن امتیازات، و تاخیر در مماشات سیاسی، وضعیت انقلابی را توسعه داد و فروپاشی را شتاب بخشید.

explaining the role of jafar sharif-emami’s government in the revolutionary situation

purpose: the aim of this article is to explain the consequences of jafar sharif-emami's government in iran's revolutionary situation.method and research design: the method of this article is descriptive-analytical, of a historical type, and is based on charles tilly's theory of the revolutionary situation.findings and conclusion: the findings show that the most important indicators of the suppression component included: september 8 (17 shahrivar), the declaration of martial law, the massacre at the grand mosque of kerman, the suppression of demonstrations on november 4 (13 aban), and the suppression of students in the month of the mehr of that year. the main facilitating variables included: reducing taxes, increasing salaries, the restoration of the calendar to the solar hijri calendar, dissolving the rastakhiz party, the reinstatement of dismissed university professors, dismissing those individuals affiliated with the baha'i sect, and publication imam khomeini's (ra) photo in the daily etelaat. the factors involved in the policy of appeasement included: the celebration of eid al-fitr on shahrivar 13, three-day strike by the press, dismissal and summoning of government officials, acceptance of resignation of high-ranking officials, and the expansion of speeches at mosques and pulpits. the conclusion drawn is that the use of violence through repression tools, the inefficacy of the government's new tactic of temporarily opening space and granting concessions, and the delay in political appeasement all contributed to the expansion of the revolutionary situation and accelerated the collapse.