سفرهای دریایی گپ از بندرهای جنوبی ایران به شرق آفریقا طی قرون 18 تا 20 میلادی

هدف: عرضۀ اطلاعات بکر و دست‌اول از سفرهای دریایی از بندرهای جنوبی ایران به شرق آفریقا در ادوار متاخر.در این مقاله ارتباطات دریایی بندرهای جنوبی ایران و سواحل و جزایر شرق آفریقا طی قرون هجده تا بیست میلادی که عمدتاً بر صادرات و واردات برخی اقلام تجاری و پرطرفدار متمرکز بوده‌است، براساس منابع موجود بررسی شده‌است.پرسش‌های اصلی مقاله عبارت‌اند از:1- «این سفرهای طولانی و توام با مخاطرات اساساً برمبنای چه هدفی سازمان‌دهی می‌شده‌اند؟»2- «این سفرها از چه مسیری انجام می‌شده‌اند؟»3- «آیا سفرهای گپ صرفاً اقتصادمحور بوده‌اند یا نتایج دیگری نیز به‌دنبال داشته‌اند؟»فرضیۀ اصلی پژوهش عبارت است از: «ایرانیان و بومیان سواحل و جزایر شرق آفریقا تاثیر و تاثر متقابل فرهنگی و اجتماعی بر یکدیگر داشته‌اند».روش/رویکرد پژوهش: این مقاله با بهره‌گیری توامان از روش تحقیقِ تلفیقیِ توصیفی–تحلیلی و روش کیفی (با تکیه بر مصاحبه‌های ساختارمند با برخی از ناخدایان کهن‌سال) نوشته شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: رسوخ نرم و تدریجی شاخصه‌هایی از فرهنگ ایرانی دربین بومیان سواحل و جزایر شرق آفریقا ازطریق سفرهای دریایی موسوم به گپ، نمادی از دیپلماسی موفق و پویای فرهنگ فراملی ایران طی چند سدۀ گذشته به‌شمار می‌رود. سفرهای دریانوردان ایرانی به شرق آفریقا در قرون متاخر، علاوه‌بر دستاوردهای اقتصادی پیوندهایی را هم در عرصه‌های فرهنگی-اجتماعی بین سواحل جنوبی ایران و شرق آفریقا رقم زده‌است که ردِّپای تاثیرات ماندگار آن هنوز در مناطقی در سواحل شرق آفریقا نظیر زنگبار، پِمبا، مومباسا و مالیندی، و شهرهای ایرانی واقع در سواحل خلیج فارس و دریای عمان مشهود است.

maritime journeys of gap from southern iranian ports to east africa during the 18th to 20th centuries

purpose: this study aims to provide original and first-hand information about maritime voyages from the southern ports of iran to east africa in the later periods. the article examines maritime connections between the southern iranian ports and the coasts and islands of east africa during the 18th to 20th centuries, focusing primarily on the export and import of certain popular trade items, based on available sources.method and research design: this article employs a combined descriptive-analytical and qualitative research method (relying on structured interviews with some elderly captains).finding and conclusion: the gradual and subtle infiltration of certain aspects of iranian culture among the indigenous populations of the coasts and islands of east africa through maritime journeys known as gap represents a symbol of iran’s successful and dynamic transnational cultural diplomacy over the past few centuries. these journeys, in addition to economic benefits, also fostered cultural and social ties between the southern coasts of iran and east africa. the enduring impact of these interactions can still be observed in regions along the east african coast such as zanzibar, pemba, mombasa, and malindi, as well as in iranian cities located on the coasts of the persian gulf and the sea of oman.