تشکیلات نظامی و سربازخانه‌های ظل‌السلطان در اصفهان

هدف: بررسی جایگاه تشکیلات نظامی ظل‌السلطان و چگونگی توسعۀ تاسیسات نظامی او با مطالعۀ موردی سربازخانه‌های اصفهان.روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با رویکرد توصیفی و تحلیلی به‌روش تحلیل تاریخی و محتوایی براساس نسخه‌های خطی، اسناد و تصاویر آرشیوی داخلی و خارجی و مطالعات کتاب‌خانه‌ای و میدانی نگاشته شده‌است.یافته‌ها و نتیجه‌گیری: ظل‌السلطان در دورۀ اقتدارش از سال 1296ق-1305ق/1878م-1887م تشکیلات و زیرساخت‌های نظامی گسترده‌ای شامل چهار سربازخانه، دو توپ‌خانۀ پیاده و سواره و چند انبار تسلیحات نظامی در اصفهان ایجاد و تجهیز کرد. او ارتشی کوچک و مجهز با حدود بیست‌ویک هزار سرباز براساس آموزش فنون نظامی نوین داشت. مصطفی‌قلی‌خان فراش‌باشی بنابه دستور ظل‌السلطان، کاربری میدان چهارحوض و نقش‌جهان و کاروان‌سرای مادرشاه را به سربازخانه تغییر داد و سربازخانه‌ای برای سوارهای فتحیه روبه‌روی کاروان‌سرای مادرشاه ساخت. او هم‌چنین در کنار میدان چهارحوض، سربازخانۀ ناصری را احداث کرد که پس‌از عمارت مسعودی، باشکوه‌ترین بنایی بود که به‌دستور ظل‌السلطان ساخته شده بود. توجه مستمر ظل‌السلطان به آموزش و تربیت نیروی نظامی، پرداخت به‌موقع مواجب شش‌ماهه و سالیانۀ صاحب‌منصبان، سربازان، سواران و توپ‌چیان و تهیۀ تجهیزات نظامی و وسایل موردنیاز برای مشق قشون، دلیل موفقیت او در تشکیل قشون منظم بوده‌است.

zel al-sultan military formations and barracks in isfahan

purpose: to investigate the position of zel al-sultan's military organization and how to develop his military facilities with a case study of isfahan barracks.method and research design: this research was written with a descriptive and analytical approach using the historical and content analysis method based on manuscripts, internal and external archival documents and images, and library and field studies.findings and conclusion: the findings of the research indicate that zel al-sultan from 1878ad/1296 ah to 1887ad/1305 ah, built and equipped four barracks, two infantry artillery, and several warehouses of military weapons in isfahan. he had a well-trained army of around 21,000 soldiers, who were trained in modern military techniques. zel al-sultan's success in forming a regular corps was due to the timely payment of dues to officials and soldiers, and the provision of necessary military equipment and training. mustafa qolikhan farashbashi was responsible for the construction and alteration of chahar hawz, naqsh-e jahan, fethiyeh, and naseri barracks in accordance with zel al-sultan's orders.