سنجش ظرفیت ایجاد رونق اقتصادی در مناطق 9گانه آمایش سرزمین در ایران

ارزش‌افزوده بخش‌های مختلف اقتصادی، یکی از شاخص‌های مهم اقتصادی است که نشان دهنده بهره‌گیری از ظرفیت منابع انسانی و طبیعی متناسب با هر منطقه در جهت رشد اقتصادی و تولید آن است. از این‌رو هدف تحقیق حاضر، دستیابی به مزیت‌های نسبی هر منطقه از طریق رتبه‌بندی ارزش‌افزوده ایجاد شده فعالیت‌های اقتصادی مختلف است. بنابراین، در ابتدا با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی به وزن دهی هر یکی از 15 زیر بخش اقتصادی پرداخته، سپس به‌منظور دستیابی به نتایج، با استفاده داده‌های موجود در مرکز آمار و با استفاده از روش تاپسیس تحلیل صورت گرفته است. نتایج تحقیق (با ارزش‌افزوده نفت و گاز) نشان داد که منطقه 4 (اصفهان، چهارمحال و بختیاری، خوزستان) با کسب ضریب 0/6326 در رتبه‌ی اول قرار گرفت و منطقه 3 (ایلام، کرمانشاه، لرستان، همدان) با ضریب 0/0652 در جایگاه آخر قرار گرفته است. همچنان بدون ارزش‌افزوده نفت و گاز منطقه 8 (سیستان و بلوچستان، کرمان، هرمزگان، یزد) با کسب ضریب 0/5746 در رتبه‌ی اول قرار گرفته و منطقه 9 (خراسان جنوبی، خراسان رضوی، خراسان شمالی) با ضریب 0/1071 در جایگاه آخر قرار گرفته است. به علاوه، نتایج به دست آمده از روش تاپسیس در رابطه به استان‌های کشور ایران با در نظر گرفتن ارزش افروده نفت و گاز نشان می‌دهد که استان‌ خوزستان در رتبه‌ی اول قرار گرفته و در مقابل استان خراسان شمالی در رتبه آخر قرار گرفته است. همچنان بدون ارزش‌افزوده نفت و گاز، استان تهران در جایگاه اول و در مقابل استان ایلام در جایگاه آخر قرار گرفته‌اند.

Assessing the Capacity of Economic Prosperity in Nine Regions Based on Iran

Awareness of the available resources and economic potentials of the regions is essential for growth and development. One of the important economic indicators which shows efficient utilization of human and natural resources in a region is the economic growth, production and the value added of the various economic sectors. The purpose of the present study is to achieve the relative advantages of each region by ranking the value added of different economic activities. Therefore, first, using the hierarchical analysis method, we weighed each of the 18 economic subsectors for our study and then in order to get results we use the data available at the statistical center for analysis by using TOPSIS approach for the year 2015. The result suggests that (with oil and gas value added) region 4 (Isfahan, Chaharmahal Bakhtiari, Khuzestan) was ranked first with a coefficient of 0.6784 while Area 3 (Ilam, Kermanshah, Lorestan, Hamedan) with coefficient of 0.0650 obtains the last position. However, without oil and gas value added, zone 8 (Sistan Baluchestan, Kerman, Hormozgan, Yazd) was ranked first with a coefficient of 0.5587 while area 3 (Ilam, Kermanshah, Lorestan, Hamedan) ranked lowest with a coefficient of 0.0282.In addition, the TOPSIS approach result for all the provinces of Iran shows that, if we consider the value added for oil and gas, the Khuzestan province takes the first place while the Ilam province gets the last position. Pertinently, without valueadded of oil and gas, Tehran province tops the list while Ilam province still maintains the last position.