تصمیم‌گیری بهینه برای توسعه کشت و صنایع تکمیلی گل محمدی استان آذربایجان شرقی

با توجه به نیاز بسیار کم گل محمدی به آب و سازگاری با منطقه رویش این گل و همچنین، تناسب زیاد اراضی و دانش فنی کشاورزان برای کشت آن در استان آذربایجان شرقی، به‏منظور افزایش اشتغال و بهبود درآمد گروه بزرگی از خانوارهای روستایی، مطالعه عمیق با هدف شناسایی، تحلیل و اولویت ‌بندی راهبردهای کسب‌‏وکار برای توسعه کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در این استان ضروری است. بررسی ادبیات پژوهش ‌های مرتبط نشان داد که تاکنون، در مطالعه‌‏ای مشابه به روش تاپسیس (topsis)، تحلیل راهبردهای توسعه کسب‌‏وکار کشت و صنایع تکمیلی گل محمدی در این استان صورت نگرفته است. از این‏‌رو، بدین منظور، پس از تلفیق معیارهای حاصل از مطالعه دلفی به ‏عنوان نقاط قوت، نقاط ضعف، فرصت‌‏ها و تهدیدهای توسعه کسب‏ وکار کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در استان آذربایجان شرقی برای تدوین راهبردهای بازاریابی بر مبنای ماتریس آنسوف و پس از تایید روایی صوری آن با دادن امتیاز برای مقایسه هر کدام از گزینه ‌های راهبردی در شرایط آن معیارها در قالب طیف لیکرت از یک تا نُه (1 تا 9) در پرسشنامه محقق ‌ساخته، داده‌ ها در سال 1402 از تمام کارشناسان خبره جمع‌ آوریی و همچنین، پس از تایید پایایی آن به روش آنتروپی با بهره‏‌گیری از شیوه تاپسیس در محیط نرم‌افزار اکسل (excel) مورد تجزیه‏وتحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، راهبردهای بازاریابی بلندپروازانه و متنوع‌سازی، به ‏ترتیب، رتبه‌‏های اول و دوم در توسعه کسب ‏وکار کشت گل محمدی و همچنین، راهبردهای بازاریابی متوازن و جسورانه، به‏ ترتیب، رتبه‌‏های اول و دوم در توسعه کسب ‏وکار صنایع تکمیلی آن شناخته شدند، که نشان از وجود تعارض در راهبردهای توسعه کسب ‏وکار کشت گل محمدی و صنایع تکمیلی آن در استان دارد. بر این اساس، اجرای راهبردهای بازاریابی توسعه کشت گل محمدی قبل از بهبود وضعیت اقتصادی صنایع تکمیلی آن در استان امکان‌ پذیر نخواهد بود. از این‌‏‏رو، روند توسعه کشت گل محمدی در استان هم‏زمان با رفع مشکلات اقتصادی و اولویت‏‌دهی به صنایع آن در حمایت ‌های مالی استانی دولت از جمله ارائه تسهیلات بانکی کم ‌بهره، کاهش مالیات بر درآمد و تخصیص ارز دولتی در واردات دستگاه‏‌های مورد نیاز و همچنین، در مرحله گذار از بحران اقتصادی کشور نیز تولید فرآورده‌ های جدید مورد پسند بازارهای فعلی توسط صنایع تکمیلی گل محمدی استان و همچنین، به‏ منظور رفع تعارض در این صنعت، واگذاری توسعه آن به یک متولی حرفه‌ ای در وزارت جهاد کشاورزی به‏‌عنوان پیشنهادهای پژوهش حاضر مطرح شده‌‏اند.

optimum decision-making for developing damask rose cultivation and its processing industries of east azerbaijan province in iran

introduction: due to a very little need of damask rose for water and  its large land adaptability as well as its high lands proportionality, and technical knowledge of farmers for its cultivation in east azerbaijan province of iran, a basic need for a deep study is necessary to increase employment and improve income of a large group of rural households with the aim of identifying, analyzing and prioritizing business strategies of developing damask rose cultivation and its processing industries in this province. related research literature review showed that so far, a similar study with topsis method has not analyzed business strategies in developing the damask rose cultivation and its processing industries in the east azerbaijan province.materials and methods: for this purpose, after integrating the criteria extracted through delphi study as the strengths, weaknesses, opportunities and threats of developing the damask rose cultivation and its processing industries in the east azerbaijan province, in order to develop marketing strategies based on matrix of ansoff after confirming its formal validity, by giving a score to compare each of the strategic options in the conditions of those criteria in the form of a likert spectrum from 1 to 9 in the researcher-made questionnaire, the data were collected from all experts in 2023 and analyzed after confirming its reliability in an entropy method with the topsis technique in excel software.results and discussion: the study results showed ambitious marketing and diversification strategies were respectively placed in the first and second ranks in development of business of damask rose cultivation; in addition, balanced and bold marketing strategies were respectively selected as the first and second ranks in development of its processing industries, indicating that there would be a conflict in the business development strategies of damask rose cultivation and its processing industries in the province. according to these results, it will not be possible to implement marketing strategies of damask rose cultivation development before improving the economic status of its processing industries in the province.conclusion and suggestions: therefore, the process of damask rose cultivation development in the east azerbaijan province while solving economic problems and putting the first priority for its industries in the provincial financial supports of the government, including providing low-interest banking facilities, reducing income tax and allocating government foreign currency in the import of needed devices, and also in the transition phase from economic crisis of country, do producing new pleasant products in current markets by damask rose processing industries of the studied province at the same time. it is also recommended to resolve the concerned conflict in this industry through the assignment of damask rose processing industries development to a professional authority in ministry of agriculture-jahad (maj) of iran.