بررسی اثر سیاست یارانه صادراتی بر صادرات پسته و گردو در ایران

توسعه صادرات غیرنفتی سبب افزایش درآمدهای ارزی کشور می‌شود که در صورت تخصیص بهینه آن، دستیابی کشور به رشد اقتصادی امکان‏‌پذیر خواهد بود. بخش کشاورزی، به‌‏مثابه یکی از مهم‌ترین و راهبردی‌ترین بخش‌های اقتصادی کشور، سهمی چشمگیر از صادرات غیرنفتی را به خود اختصاص داده و از یک جایگاه ارزآوری بالا برخوردار است؛ همچنین، در میان محصولات کشاورزی، خشکبار یکی از مرغوب‌ترین و پرتقاضاترین کالاهای صادراتی ایران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. از این‌‏رو، حمایت از تولیدات خشکبار داخلی و ایجاد بازار برای صادرات آن بسیار اهمیت دارد. دولت‌ها به‌منظور افزایش صادرات غیرنفتی و حمایت از تولید داخلی از سیاست‌های مختلف از جمله یارانه صادراتی و برخی محدودیت‌های تجاری استفاده می‌کنند. هدف اصلی مطالعه حاضر بررسی اثربخشی سیاست یارانه صادراتی در ارتباط با تجارت دو محصول عمده صادراتی پسته و گردو بود و در این راستا، از الگوی جاذبه با بهره‌‏گیری از داده‌های تابلویی مربوط به سال‌های 1401-1380 استفاده شد. نتایج نشان داد که یارانه صادراتی، تولید ناخالص داخلی، جمعیت کشورهای واردکننده و نرخ ارز اثر مثبت و معنی‌دار و فاصله جغرافیایی، تعرفه و تحریم اثر منفی بر صادرات دو محصول یادشده داشته، گرچه اجرای سیاست یارانه صادراتی با چالش‌هایی هم روبرو بوده است. بنابراین، به‌منظور کاراتر شدن سیاست پرداخت یارانه صادراتی، لازم است که یارانه صادراتی تخصیص‌یافته به محصولات متفاوت و متناسب با نیاز بازار برای هر محصول باشد و در راستای توسعه صنعت داخلی جدید، این‏گونه یارانه به صادرکننده نوپا اعطا شود؛ همچنین، زیرساخت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی برای تقویت روابط تجاری دوجانبه با طرف‏ه‌ای تجاری گسترش یابد..

investigating the effects of export subsidy policy on pistachio and walnut exports in iran

introduction: the development of non-oil exports increases iran’s foreign exchange earnings. these revenues, if allocated optimally, can lead the country to economic growth. the agricultural sector is one of the most important and strategic economic sectors of the country. it accounts for a significant share of non-oil exports and has a high currency-earning position. also, among agricultural products, dried fruits are considered as one of the most valuable and demanded export goods of iran over recent years; so, supporting producers and exporters of these products is very important to produce domestic dried fruit and create a market for their export. in order to increase non-oil exports and support domestic production, governments tend to  use various policies, including export subsidies and some trade restrictions. therefore, this study mainly aimed at investigating the effectiveness of the export subsidy policy in relation to the trade of two major export products including pistachio and walnut.materials and methods: in this study, using panel data during 2001-2022, the assumptions were examined using gravity model.results and discussion: the study results showed that the export subsidy had a significantly positive effect on the export of the two studied products; in addition, gross domestic product (gdp), population and exchange rate had a significantly positive effect while distance and sanctions had a negative effect on pistachio and walnut exports. conclusion and suggestions: since, the implementation of the export subsidy policy has faced challenges, to make the export subsidy payment policy more effective, it should be allocated to different products and be appropriate to the market needs for the same products, and this policy should be granted to new exporters in line with the development of the new domestic industry, and international transportation infrastructure should be expanded to strengthen bilateral trade relations.