بررسی اثر توپوگرافی در تشکیل خرده نواحی آب و هوایی مناطق خزری

بررسی و شناخت نوع آب و هوای یک منطقه و عناصر غالب و موثر آن، تعیین کننده اقلیم آن منطقه خواهد بود. آب و هوا از یک محل تا محل دیگر متغیر است زیرا عناصر و عوامل آب و هوایی، در هر محل شرایط خاص خود را دارند. فقدان اطلاع از خرده اقلیم های نواحی، برنامه ریزی های اقتصادی و کشاورزی انسان را با شکست مواجه می سازد. به طور کلی اقلیم یک منطقه، متوسط وضعیت هوا در آن منطقه است و دسترسی به متوسط وضعیت هوا در یک مکان خاص، نیازمند آمار و اطلاعات درازمدت هواشناسی است. برای دریافت شناخت صحیح و جامع از اقلیم منطقه خزری، پهنه بندی اقلیمی با روش های نوین آماری مانند تحلیل عاملی و تحلیل خوشه ای طی دوره 23 ساله (1990-2012) انجام شد. برای این منظور تعداد 26 متغیر اقلیمی از 16 ایستگاه هواشناسی انتخاب گردید. سپس با استفاده از مدل رقومی ارتفاع، بین پارامترهای هواشناسی و لایه مذبور یک رابطه رگرسیونی چند متغیره اعمال گردید که در نهایت یک ماتریس پهنه ای به ابعاد 26×242 به دست آمد و مبنای ناحیه بندی قرارگرفت. بررسی اقلیم منطقه با روش تحلیل عاملی نشان  می دهد که اقلیم استان ساخته ی 3 عامل است، این عوامل به ترتیب اهمیت عبارتند از: دمایی، بارشی و بادی-تندری می باشد. نتایج حاصل از تحلیل خوشه ای بر روی 3 عامل اقلیمی، وجود 4 ناحیه را در منطقه خزری نشان می دهد. یافته ها حاکی از آن است که 2 عامل اول و دوم به تنهایی 84 درصد رفتار اقلیمی را در منطقه تبیین می نمایند. 

investigating the effect of topography on the formation of climatic sub-regions in the caspian region

understanding and identifying the climate type of a region, along with its dominant and influential elements, is crucial for determining the region's climate. climate varies from one location to another due to the unique conditions of meteorological elements and factors in each place. lack of knowledge aboutmicroclimates in regions can lead to failures in economic and agricultural planning. generally, the climate of a region is the average weather condition in that area, and access to the average weather condition in a specific location requires long-term meteorological data and information. to gain a comprehensive understanding of the caspian sea region's climate, climatic zoning was conducted using modern statisticalmethods such as factor analysis and cluster analysis over a 23-year period (1990-2012). for this purpose, 26 climatic variables from 16 meteorological stations were selected. then, using a digital elevation model, a multivariate regression relationship was applied between the meteorological parameters and thementioned layer, resulting in a 26x242 zoning matrix which served as the basis for zoning. climate analysis of the region using factor analysis shows that the region's climate is shaped by three factors: temperature, precipitation, and wind-thunderstorm. the results of cluster analysis on the three climatic factors indicate the presence of four zones in the caspian sea region. the findings suggest that the first and second factors alone explain 84% of the climatic behavior in the region.