پایش فرم فضایی جزایر حرارتی در شهر شیراز با استفاده از تصاویر چند طیفی

دمای سطح زمین یکی از معیارهای مهم در برنامه ریزی ناحیه ای منطقه ای می باشد. امروزه افزایش درجه حرارت برخی از مناطق پرجمعیت شهری در مقایسه با محدوده روستایی اطراف، پدیده ای تحت عنوان جزیره ی گرمایی شهری را به وجود آورده و موجب بروز مشکلات فروانی شده است. جزیره حرارتی شهری، سطحی از شهر است که به میزان قابل توجهی از مناطق روستایی اطراف گرم تر است. بدین منظور، ابتدا 8 تصویر ماهواره ای دوره گرم سال شهر شیراز، طی بازه ی زمانی 1985 تا 2020 با استفاده از داده های سنجنده های (tm) لندست های 4 و 5، (etm+) لندست 7، (oli/tirs) لندست 8 جمع آوری و استخراج گردید. بعد از پیش پردازش های لازم، شاخص های تفاضل پوشش گیاهی نرمال شده (ndvi)، دمای سطح زمین (lst) و شاخص پراکندگی عرصه حرارتی شهر با ارزیابی اکولوژیکی (utfvi) محاسبه گردید. براساس نتایج حاصل از پردازش تصاویر، مکان های دارای جزایر حرارتی، چگونگی تغییرات دمایی شهر، ارتباط بین تغییرات دمای سطح زمین با پوشش سطحی بررسی و تحلیل گردید تا جزایر حرارتی شهری شیراز شناسایی و تحلیل شوند. تغییرات مقیاس زمانی الگوهای دمایی شیراز نشان داد که از سال 1985 تا 2020 حدود 12.76 کیلومترمربع بر مساحت طبقه ی چهارم دمایی افزوده شده است. نتایج حاصل از محاسبه ی شاخص   ndviطی بازه زمانی مورد مطالعه مساحت پوشش گیاهی به دلیل تغییر کاربری های شهری از 22.28 کیلومترمربع در سال 1985 به 17.54 کیلومترمربع در سال 2020 تقلیل یافته است که این مساله می تواند دلیل بر شکل گیر و افزایش جزایر حرارتی در نواحی مذکور باشد.  شاخص utfvi نشان داد که خیلی خیلی بد (طبقه دمای بسیار گرم) عمدتاً در قسمت های غربی شیراز از شمال غرب تا جنوب غرب (شامل بخش هایی از منطقه 9 و 10)، نواحی جنوب شرقی منطقه 7 و نواحی شمالی منطقه 1 متمرکز شده است. 

monitoring the spatial form of thermal islands in shiraz using multispectral images

urbanization is one of the important features of economic and social development. the everincreasingexpansion of urban environments and the process of industrialization and migration of therural population to urban areas have caused population growth and scattered development in cities.today, with the development of urbanization, a large area of natural areas such as agriculture, greenspace, etc. have been replaced by urban areas, industrial areas and other infrastructures. over the pastdecades, the surface of the earth has undergone many changes due to human activities, includingchanges in land use and the development of cities. the purpose of this study is to investigate thechanges in vegetation and surface temperature and its effect on the urban thermal island of shirazusing remote sensing thermal data.materials and methodssatellite images of landsat 4, 5, 7 and 8 sensors have been used to investigate the development of hotplaces in the city and to determine urban thermal patterns, during the hot period of the year between1985 and 2020. landsat satellite tm sensor data in band 6, etm+ sensor data in band 8 andoli/tirs sensor data in band 11 were used. the data of thermal band 6 of landsat 5 and 7 withwavelengths of 10.40-12.5 micrometers and band 10 of landsat 8 with wavelengths of 10.60 to 11.19micrometers were used to calculate the surface temperature distribution patterns of shiraz. bands 3and 4 of landsat 5 and 7 and bands 4 and 5 of landsat 8 were also used to calculate the ndvi index.discussion and resultsit can be seen that in order to identify thermal patterns and hot spots during the years 1985 to 2020,maps of the surface temperature of the city of shiraz were prepared and it was determined that thetemperature is always high in parts of the city. from 1985 to 2020, about 12.76 square kilometers havebeen added to the area of the fourth floor. on the other hand, about 73.13% of the total area of shirazduring the studied period was under the control of the highest temperature class 4. in total, the area oftemperature class 2 has been reduced in favor of the share of the area of temperature classes 3 and 4. itis also effective in terms of regional location, the frequency of repetition of minimum temperaturecorresponding to regions 1, and parts of 11, 5, 4, 8 and it has been that the reason for repeating theminimum temperature in the mentioned areas is the presence of vegetation that is used to adjust thetemperature. the purpose of using the index (ndvi) is to investigate the vegetation cover of shirazcity, its compliance with the earth surface temperature classes and to investigate the effect of vegetation cover on the earth surface temperature. during the studied period, the area of vegetationhas decreased due to the change of urban uses from 22.28 square kilometers in 1985 to 17.54 squarekilometers in 2020, which can be the reason for the formation and increase of thermal islands in be thementioned areas. in order to prepare the ecological evaluation map of shiraz thermal reservoirs, eachof the 6 classes created in the utfvi classified map of shiraz city, according to the obtained values, isclassified into one of the excellent, good, normal, bad, very classes. bad, very, very bad allocation.