پیش‎نگری تغییرات زمانی خشکسالی‌ هواشناسی در استان لرستان با استفاده از مدل‎های اقلیمی

رخداد فرین‎های اقلیمی مانند امواج گرم، بارش‎های سنگین و خشکسالی‎ها آسیب‎های چشمگیری را به جوامع بشری وارد می‌کنند. واکاوی تغییر فراوانی این پدیده‎ها و بررسی روند و شدت رخدادهای مشاهده شده و رخدادهای پیش‎بینی شده می‎تواند کمک شایان توجهی به برنامه‎ریزی برای مدیریت و سازگاری با این رخدادها نماید. در پژوهش حاضر به ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر وضعیت خشکسالی استان لرستان با استفاده از شاخص خشکسالی بارش استاندارد شده (spi) پرداخته شده است و سپس روند این شاخص مورد بررسی قرار گرفت. از آنجایی که شبکه‌های محاسباتی مدل گردش عمومی جو (gcm) به دلیل بزرگ مقیاس بودن و قدرت تفکیک کم برای استفاده، در ابعاد یک ایستگاه باید ریز مقیاس شوند، بنابراین در ابتدا داده‌های روزانه خروجی مدل‎ گردش عمومی جو hadcm3 تحت سناریوی انتشار a2 و b1 ، توسط مدل آماری lars-wg نسخه 5، ریزمقیاس شده و توانایی مدل lars-wg5 در شبیه سازی اقلیم گذشته (1996-2011) در ایستگاه‎های سینوپتیک الیگودرز، خرم‎آباد و بروجرد مورد تایید قرار گرفته، سپس فراسنج بارش برای دوره 2050 – 2011 برای ایستگاه‎های مورد مطالعه شبیه‎سازی شده است. نتایج بدست آمده از بررسی روند خشکسالی حاکی از تشدید خشکسالی‌ها در فصل زمستان طی دهه‌های آتی در ایستگاه الیگودرز و بروجرد و تضعیف خشکسالی‌ها در ایستگاه خرم‌آباد می‌باشد. فصل بهار در هر سه ایستگاه مورد مطالعه بجز مدل incm3 تضعیف خشکسالی را نشان می‌دهد که ایستگاه الیگودرز و خرم‌آباد به ترتیب مدل hadcm3 تحت سناریوی a2 و مدل incm3 تحت سناریوی a2 و b1 دارای روند معنی‌دار می‌باشند. همچنین خشکسالی‌های فصل تابستان خروجی مدل  hadcm3در هر سه ایستگاه تضعیف خواهند شد. اما خشکسالی‌های فصل پاییز طی سال‌های آینده تشدید خواهند شد.  رخداد فرین‎های اقلیمی مانند امواج گرم، بارش‎های سنگین و خشکسالی‎ها آسیب‎های چشمگیری را به جوامع بشری وارد می‌کنند. واکاوی تغییر فراوانی این پدیده‎ها و بررسی روند و شدت رخدادهای مشاهده شده و رخدادهای پیش‎بینی شده می‎تواند کمک شایان توجهی به برنامه‎ریزی برای مدیریت و سازگاری با این رخدادها نماید. در پژوهش حاضر به ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر وضعیت خشکسالی استان لرستان با استفاده از شاخص خشکسالی بارش استاندارد شده (spi) پرداخته شده است و سپس روند این شاخص مورد بررسی قرار گرفت. از آنجایی که شبکه‌های محاسباتی مدل گردش عمومی جو (gcm) به دلیل بزرگ مقیاس بودن و قدرت تفکیک کم برای استفاده، در ابعاد یک ایستگاه باید ریز مقیاس شوند، بنابراین در ابتدا داده‌های روزانه خروجی مدل‎ گردش عمومی جو hadcm3 تحت سناریوی انتشار a2 و b1 ، توسط مدل آماری lars-wg نسخه 5، ریزمقیاس شده و توانایی مدل lars-wg5 در شبیه سازی اقلیم گذشته (1996-2011) در ایستگاه‎های سینوپتیک الیگودرز، خرم‎آباد و بروجرد مورد تایید قرار گرفته، سپس فراسنج بارش برای دوره 2050 – 2011 برای ایستگاه‎های مورد مطالعه شبیه‎سازی شده است. نتایج بدست آمده از بررسی روند خشکسالی حاکی از تشدید خشکسالی‌ها در فصل زمستان طی دهه‌های آتی در ایستگاه الیگودرز و بروجرد و تضعیف خشکسالی‌ها در ایستگاه خرم‌آباد می‌باشد. فصل بهار در هر سه ایستگاه مورد مطالعه بجز مدل incm3 تضعیف خشکسالی را نشان می‌دهد که ایستگاه الیگودرز و خرم‌آباد به ترتیب مدل hadcm3 تحت سناریوی a2 و مدل incm3 تحت سناریوی a2 و b1 دارای روند معنی‌دار می‌باشند. تغییرات صورت گرفته در رخداد فراوانی دوره‏ها خشکسالی(ترسالی) در فصول مختلف به خصوص در ایستگاه خرم‎آباد به نوعی نشان از تغییر رژیم بارشی در این ایستگاه دارد. به منظور سازگاری بخش کشاورزی با این تغییرات بایستی در بخش مدیریت و برنامه‎ریزی کشاورزی این استان راهبرد ظرفیت تطبیقی در پیش گرفته شود تا با در نظرگیری این تغییرات برنامه‎ریزی زمان و نوع کشت صورت پذیرد و در راستای بهره‎وری مطلوب‎تر اقدام شود.  

forecasting the temporal changes of meteorological drought in lorestan province using climate models

the occurrence of climatic extremes such as heat waves, heavy rains and droughts cause significant damage to human societies. analyzing the change in the frequency of these phenomena and examining the trend and intensity of the observed events and the predicted events can help significantly in planning to manage and adapt to these events. in the current research, the effects of climate change on the drought situation of lorestan province have been evaluated using the standardized precipitation drought index (spi) and then the trend of this index was investigated. since the computational grids of the atmospheric general circulation model (gcm) must be downscaling in the dimensions of one station due to their large scale and low resolution for use, so at first the daily output data of the atmospheric general circulation model hadcm3 under the release scenario a2 and b1, downscaling by the lars-wg version 5 statistical model and the ability of the lars-wg5 model in simulating the past climate (1996-2011) in the synoptic stations of aliguderz, khorramabad and borujerd has been verified, then the precipitation gauge for the period 2011-2050 has been simulated for the studied stations. the results obtained from the study of the drought trend indicate the intensification of droughts in the winter season during the coming decades in aliguderz and borujerd stations and the weakening of droughts in khorramabad station. the spring season shows a weakening of the drought in all three studied stations except the incm3 model, where aliguderz and khorramabad stations have significant trends under the hadcm3 model under scenario a2 and the incm3 model under scenario a2 and b1, respectively. in order to adapt the agricultural sector to these changes, an adaptive capacity strategy should be adopted in the agricultural management and planning department of this province to plan the time and type of cultivation by considering these changes. also, take action in the direction of better productivity.