تحلیل نقش مدیریت دانش بر بالندگی مشارکت شهروندی در تحقق دولت الکترونیک از دیدگاه متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی

هدف: امروزه شهروندان از دولت انتظار دارند تا در جهت بهبود خدمات، کاهش اتلاف وقت ارباب‌رجوع جهت دریافت خدمات، بهبود دسترسی شهروندان به اطلاعات و پاسخ به نیازهای در حال تغییر آن‌ها اقدام کند. مشارکت و نظارت شهروندی، به‌طورمعمول به اثربخشی سیاست‌ها و برنامه‌های بخش عمومی منجر می‌شود؛ ازاین‌رو مطالعه حاضر در راستای تعیین ارتباط بین عناصر مدیریت دانش و توسعۀ مشارکت شهروندان در تحقق برنامه‌های دولت الکترونیک از دیدگاه متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی صورت‌گرفته است.روش: این پژوهش ازلحاظ ماهیت و روش توصیفی - همبستگی و ازنظر شیوه گردآوری داده‌ها از نوع پیمایشی و ازنظر هدف کاربردی بود. جامعۀ آماری این پژوهش 42 نفر از متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی شاغل در حوزۀ مدیریت کتابخانه‌ها و مراکز اطلاع‌رسانی استان فارس بودند که به‌صورت سرشماری در سال 1400 انتخاب شدند. ابزار گردآوری اطلاعات برای سنجش عناصر مدیریت دانش پرسشنامۀ مدیریت دانش و جهت مشارکت شهروندان در ارزیابی اجرای موفق دولت الکترونیک از پرسشنامۀ استاندارد در ابعاد توسعۀ الکترونیک، موانع اصلی توسعۀ دولت الکترونیک، اولویت‌های اصلی در ایجاد مزیت برای شهروندان، مزایای اصلی برای مدیریت، مزایای اصلی برای دولت و نگرانی از اجرای دولت الکترونیک در بین شهروندان و مدیران بر اساس طیف 5 درجه‌ای لیکرت استفاده‌شده است. روایی پرسشنامه از طریق روایی صوری و با ارائه به اساتید صاحب‌نظر موردبررسی قرار گرفت. پایایی پرسشنامه از طریق آزمون آلفای کرونباخ، بررسی و نتایج حاصل (مدیریت دانش، 0/86 و اجرای موفق دولت الکترونیک، 0/78) حاکی از آن است که پایایی ابزار از سطح قابل‌قبولی برخوردار است. به‌منظور تجزیه‌وتحلیل داده‌های به‌دست‌آمده و تعیین رابطه همبستگی بین متغیرها و بررسی فرضیه‌های پژوهش از ضریب همبستگی پیرسون با نرم‌افزار اس.پی.اس.اس. استفاده شد.یافته‌ها: در بررسی رابطه بین مدیریت دانش و اجرای موفق دولت الکترونیک سطح معنی‌داری آزمون پیرسون (p=0/001) کمتر از 0/05 را نشان داد که بیانگر رابطه معنی‌داری بین متغیرهای موردبررسی از دیدگاه متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی است. همچنین یافته‌های پژوهش در بررسی همبستگی بین خلق و انتقال دانش (متغیر پیش‌بین) و مشارکت شهروندان در اجرای موفق مولفه‌های دولت الکترونیک (متغیر ملاک) سطح معنی‌داری (p≤0/05)  در همه موارد را نشان می‌دهد که حاکی از تایید همه فرضیه‌های پژوهش مبنی بر وجود همبستگی بین عناصر مدیریت دانش و توسعۀ مشارکت شهروندان در اجرای موفق مولفه‌های دولت الکترونیک از دیدگاه جامعه موردبررسی است؛ بنابراین می‌توان گفت عناصر مدیریت دانش قادر به پیش‌بینی مشارکت شهروندان در اجرای موفق مولفه‌های دولت الکترونیک است.نتیجه‌گیری: با توجه به تایید همه فرضیه‌های پژوهش مبنی بر ارتباط و همبستگی بین عناصر مدیریت دانش و مولفه‌های مشارکت شهروندان در اجرای موفق دولت الکترونیک مشخص شد عناصر مدیریت دانش (خلق و انتقال دانش) و مشارکت شهروندی در اجرای موفق برنامه‌های دولت الکترونیک از دیدگاه متخصصان علم اطلاعات و دانش‌شناسی بسیار بااهمیت است؛ بنابراین مدیریت دانش و مشارکت شهروندی به‌عنوان یک مزیت و عامل اساسی در موفقیت اجرای طرح دولت الکترونیک با هدف ارتقای سطح عملکرد توصیه می‌شود.

analysis of the role of knowledge management on the development of citizen participation in the success of electronic government from the view of experts in knowledge and information science

purpose: nowadays, citizens expect the government to act in the direction of improving services, reducing the time wasted in returning to receive services, improving citizens’ access to information, and responding to their changing needs, therefore the present study was conducted to determine the relationship between the elements of knowledge management and the development of citizens’ participation in the success of e-government programs from the view of experts in knowledge and information sciencemethod: this research was descriptive-correlational in terms of its nature and method, and in terms of the data collection process, it was a survey type and in terms of its purpose, it was practical. the statistical population of this research was 42 experts working in the field of management of libraries and information centers of fars province who were selected by the census in 2021. information gathering tool to measure the creation and transfer of knowledge, knowledge management questionnaire (asgari 2006)and for the participation of citizens in evaluating the successful implementation of electronic government from the standard questionnaire (lagzian, mortazavi and rajab zadeh, 2012)in dimensions (electronic development, the main obstacles to the development of electronic government, the main priorities in creating benefits for citizens, the main benefits for management, the main benefits for the government, worry about the implementation of e-government among citizens and managers) based on a 5-point likert scale. the validity of the questionnaire was checked through the validity of the content and by presenting it to expert professors, the questionnaire reliability was checked through cronbach’s alpha test, and the results (knowledge management, 0.86 and successful implementation of e-government, 0.78) indicated that the reliability of the tool had an acceptable level. in this research, to analyze the data obtained from the questionnaires, descriptive statistics indicators (mean, percentage, frequency) and to determine the correlation between the variables and to check the research hypotheses, the kolmogorov smirnov default test was used to test the normality of the data and pearson correlation. it was used with spss software.findings: the research findings examining the relationship between knowledge management and the successful implementation of e-government showed the significance level of the pearson test (p=0.001) less than 0.05, which indicates a significant relationship between the investigated variables from the point of view of information science experts and science. also, the findings of the research examining the correlation between the creation and transfer of knowledge (predictor variable) and citizens’ participation in the successful implementation of electronic government components (criterion variable) show a significant level (p≤0.05) in all cases, which indicates approval all research hypotheses based on the existence of a correlation between the elements of knowledge management and the development of citizens’ participation in the successful implementation of electronic government components are investigated from the society’s point of view. therefore, it can be said that knowledge management elements can predict citizens’ participation in the successful implementation of electronic government components.conclusion: knowledge management and citizen participation are recommended as an advantage and essential factor in the success of the implementation of the e-government project with the aim of raising the level of performance.