الگوی تحلیل عاملی تامین منابع کتابخانه‌های عمومی از دیدگاه کتابداران کتابخانه‌های عمومی

هدف: مجموعه‌سازی از مهم‌ترین و اساسی ترین کارها در کتابخانه ها و به معنای گردآوری منابع اطلاعاتی براساس طرحی تنظیم‌شده در جهت رفع نیاز مراجعه کنندگان است. با توجه به رشد روزافزون انتشارات در سطح جهان، افزایش سالانه قیمت کتاب ها و نشریات، کمبود بودجه و فضا، هیچ کتابخانه ای هرچند عظیم، قادر به فراهم آوری همه مواد کتابخانه ای نیست؛ بنابراین، انتخاب منابع اطلاعاتی از مهم‌ترین مراحل مجموعه سازی است و کتابخانه ها باید منابع مالی محدود خود را به تهیۀ موادی اختصاص دهند که به‌احتمال‌زیاد، بیشترین نیاز استفاده‌کنندگان خود را برآورده سازد. بر همین اساس، هدف پژوهش حاضر ارائه الگوی تامین منابع کتابخانه های عمومی کشور مبتنی بر دیدگاه کتابداران بود.روش: پژوهش حاضر ازلحاظ هدف کاربردی و ازلحاظ گردآوری داده ها، پیمایشی- تحلیلی بوده و برای ارائه الگو از تحلیل عامل اکتشافی استفاده گردید. جامعۀ آماری پژوهش، شامل تمامی کتابداران کتابخانه های عمومی وابسته به نهاد کتابخانه های عمومی و روش نمونه‌گیری، تصادفی خوشه‌ای بود که از استان‌های تهران، چهارمحال و بختیاری، گلستان، مازندران، فارس، خوزستان، خراسان رضوی، کرمان، همدان و آذربایجان شرقی در مناطق جغرافیایی مرکز، شمال، جنوب، شرق و غرب انتخاب شدند. تعداد کل کتابداران در شش خوشه 5250 نفر بود. جهت تعیین حجم نمونۀ پژوهش از روش تصادفی-خوشه ای استفاده و حجم نمونه برابر با 145 کتابدار تعیین گردید. ابزار گردآوری داده ها، پرسش‌نامه بود که از پژوهش رئیسی و همکاران استفاده شد که قبلاً از طریق روش گراندد تئوری به دست آمده بود و مبنای پرسش‌نامه قرار گرفت. روایی پرسش‌نامه صوری و محتوایی بود و پایایی آن با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ مورد ارزیابی قرار گرفت که میزان آن 0/815 بود.یافته‌ها: یافته‌ها نشان داد مجموعه‌ای از عوامل مدیریتی، ساختاری، فرهنگی، مالی و عوامل قومیتی بر تامین منابع در کتابخانه‌های عمومی کشور تاثیرگذار هستند. نتایج آزمون فریدمن نشان داد که عوامل مدیریتی با میانگین رتبۀ 4/95 در رتبۀ اول؛ عوامل ساختاری با میانگین رتبۀ 3/75 در رتبۀ دوم؛ عوامل فرهنگی با میانگین رتبۀ 3/19 در رتبۀ سوم؛ عوامل مالی با میانگین رتبۀ 2 در رتبۀه چهارم و عوامل قومیتی با میانگین رتبۀ 1/11 در رتبۀ پنجم و آخر سیاست‌گذاری‌ها و دستورالعمل‌های نهاد در بهبود تامین منابع کتابخانه‌ای از دیدگاه کتابداران قرار داشت.نتیجه‌گیری: در راستای بهبود و ارتقای امر مجموعه سازی کتابخانه های عمومی، افزایش منابع و روزآمد نگه‌داشتن آن‌ها، توجه به نظرات کتابداران و کاربران در تهیۀ منابع، تامین منابع مرتبط با ارزش‌های جامعه و همچنین بازاریابی و عدم وابستگی بیش‌ازحد کتابخانه ها به بودجه دولتی ضروری است.

the model of factor analysis of the resource providing of public libraries from the point of view of public library librarians

purpose: collection development is one of the most important and basic tasks in libraries and it means collecting information resources and data based on a plan set to meet the needs of the users. considering the increasing growth of publications in the world, the annual increase in the price of books and publications, and the lack of budget and space, no library, however huge, can provide all library materials; therefore, the selection of information sources is one of the most important stages of collection development, and libraries should allocate their limited financial resources to the preparation of materials that most likely meet the needs of their users. based on this, the current research aimed to present the model of resource providing for public libraries in iran from the point of view of librarians.method: the current research was applied in terms of purpose and survey-analytical in terms of data collection. an exploratory factor analysis was used to present the model. the statistical population of the research included all librarians of public libraries affiliated with the iran public libraries foundation and the sampling method was cluster random from the provinces of tehran, chaharmahal and bakhtiari, golestan, mazandaran, fars, khuzestan, razavi khorasan, kerman, hamedan, and east azerbaijan were selected in the geographic regions of the center, north, south, east, and west. the total number of librarians in six clusters was 5250. random-cluster method was used to determine the sample size of the research and the sample size was determined to be 145 librarians. the data collection tool was a questionnaire that was used from the research of raeisi et al (2022). the validity of the questionnaire was form and content, and its reliability was evaluated using cronbach’s alpha coefficient, which was 0.815.findings: the findings showed that a set of managerial, structural, cultural, financial, and ethnic factors affected the provision of resources in public libraries. the results of friedman’s test showed that management factors with an average rank of 4.95 in the first place; structural factors with an average rank of 3.75 in the second place; cultural factors with an average rank of 3.19 in the third place; financial factors ranked fourth with an average rank of 2 and ethnic factors ranked fifth and last with an average rank of 1.11. institutional policies and guidelines in improving the supply of library resources from the perspective of librarians.conclusion: in order to improve the collection of public libraries, increasing resources and keeping them up-to-date, pay attention to the opinions of librarians, the users in preparing resources, providing resources related to the values ​​of the society as well as marketing and the lack of excessive dependence of libraries on the government budget is essential.