برآورد شاخص چندمتغیره تنش آبی (مطالعه موردی: شهرستان کاشان)

در این پژوهش، موضوع کمبود آب یا کمیابی منابع آبی بررسی می‌شود که شامل مفاهیم تنش آبی، کم‌آبی و بحران آب است. تنش آبی به مشکلات دسترسی به منابع آب شیرین اطلاق می‌شود و به‌ویژه به‌علت برداشت بیش از حد از منابع آب سطحی و زیرزمینی ایجاد می‌شود. بحران آب به وضعیتی گفته می‌شود که در آن منابع آب شرب و غیرآلوده در یک منطقه خاص به اندازه نیاز موجود نیست. عواملی مانند خشکسالی، کاهش بارش‌ها و آلودگی می‌توانند باعث تشدید تنش آبی شوند. کم‌آبی نیز به دلایلی چون ناتوانی در برآورده ساختن نیازها، رقابت‌های اقتصادی در خصوص کیفیت و کمیت آب، اختلافات میان کاربران، کاهش غیرقابل‌ بازگشت منابع آب زیرزمینی و آثار منفی زیست‌محیطی به وجود می‌آید. این پژوهش شاخصی برای ارزیابی تنش آبی ارائه می‌دهد که قابلیت پهنه‌بندی در منطقه مطالعه‌شده را دارد و با جمع‌آوری اطلاعات از منابع مختلف، داده‌های مرتبط را تحلیل می‌کند. در این شاخص از پارامترهای استاتیکی و دینامیکی برای برآورد خشکسالی استفاده شد؛ به‌طوری‌که  شرایط تنش آبی را بهتر نشان دهد. پارامترهای استاتیکی شامل کاربری اراضی، شیب زمین و نوع خاک است. همچنین پارامترهای دینامیکی شامل بارش، دما و سطح آب زیرزمینی است. شهرستان کاشان به‌دلیل کاهش مستمر منابع آبی، به‌عنوان نمونه‌ مطالعه انتخاب شده است. نتایج نشان داد که در سال‌های آبی 1382، 1393، 1399 و 1400 شهرستان کاشان بیشترین میزان تنش آبی و در سال‌های آبی 1381، 1383، 1389، 1391، 1392 و 1394 کمترین میزان تنش آبی را تجربه کرده است.

estimation of water stress multivariable index (case study: kashan city)

the issue of water scarcity or the limited availability of water resources, including concepts such as water stress, water shortage, and water crisis, is investigated in this study. water stress refers to problems related to access to freshwater resources, particularly due to the excessive withdrawal of surface and groundwater. a water crisis describes a situation where the available clean and safe drinking water in a specific region is insufficient to meet demand. factors like drought, reduced rainfall, and pollution can exacerbate water stress. water shortage arises from reasons such as the inability to meet demand, economic competition over water quality and quantity, conflicts among users, the irreversible depletion of groundwater resources, and negative environmental impacts. this study provides an index to assess water stress for spatial analysis in the study area and analyzes relevant data by collecting information from various sources. this index utilizes both static and dynamic parameters to estimate drought and better depict water stress conditions. static parameters include land use, slope, and soil type. dynamic parameters include precipitation, temperature, and groundwater level. kashan county was selected as the case study due to the continuous reduction in water resources. the results showed that in the water years 2005, 2014, 2020, and 2021, kashan experienced the highest level of water stress, while in the water years 2002, 2004, 2010, 2012, 2013, and 2015, it experienced the lowest level of water stress.