تعیین نوع کانسار مس در شمال باختر نائین (استان اصفهان): براساس شواهد کانی‌سازی، میانبار سیال و زمین‌شیمی

کانسار مسِ شمال باختر نائین در توالی آتشفشانی- رسوبی ائوسنِ کمان ماگمایی ارومیه- دختر واقع شده است. سنگ میزبان کانه زایی واحدهای آتشفشانی متخلخل مانند  بازالت بادامکی، آندزیت بازالت، آندزیت و برش های آتشفشانی آندزیتی هستند و بیشتر توسط مناطق گسلی شیب دار کنترل می شود. دگرسانی‌های مرتبط با کانه‌زایی مس در این محدوده، شامل دگرسانی‌های اپیدوتی- کلریتی، سیلیسی و هماتیتی است. سولفیدهای اصلی مس عبارتند از کالکوسیت، کالکوپیریت و کولیت که دارای بافت پر کنندۀ فضای خالی، رگه- رگچه‌ای و جانشینی هستند. اختلاط سیال گرمابی اولیه با شورابه های حوضه ای و دریایی با دمای 149 تا 321 درجه سانتی گراد و متوسط شوری 7/7 درصد وزنی معادل نمک طعام (nacl) مسئول کانی سازی مس در این محدوده است. این واحدهای میزبان، غنی‌شدگی در عناصر خاکی کمیاب سبک (lree) و عناصر لیتوفیل بزرگ یون (lile) و تهی‌شدگی در عناصر با میدان پایداری بالا (hfse) نشان می دهند. این ویژگی های زمین شیمیایی همراه با مدل سازی عناصر کمیاب نشان می دهند که واحدهای آتشفشانی میزبان کانه زایی، در نتیجه تبلور بخشی از ماگمای والد با منشا گوشته غنی شده‌ زیر سنگ کره‌ قاره‌ای ایجاد شده است و این ماگما طی صعود و استقرار دچار آلایش پوسته ای شده است. این کانه‌زایی به احتمال قوی، حاصل رخداد فعالیت آتشفشانی غنی از مس، شستشو و حمل مس توسط کمپلکس کلریدی از سنگ‌های آتشفشانی است. با توجه به ویژگی‌هایی مانند محیط زمین ساختی، سنگ میزبان، عوامل کنترل کننده کانه زایی، کانی شناسی، ساخت و بافت،  می توان کانسار مس در منطقه شمال باختر نائین را در رده کانسارهای نوع مانتو قرار داد.

determining copper deposit type in the northwest of nain (isfahan province): evidence of mineralization, fluid inclusion, and geochemistry

the northwest nain copper deposit is located in the eocene volcanic-sedimentary sequence of the urumieh-dokhtar magmatic arc. the copper bodies are found in specific porous units, such as andesitic volcanic breccias, amygdale basalt, and andesite, and are mainly controlled by steep dipping fault zones. the alteration in the northwest of nain involves epidote-chlorite, siliceous, and hematite alteration associated with mineralization. the major copper sulfides found are chalcopyrite, covellite, and chalcocite, which display disseminated, open-space filling, vein-veinlet, and replacement textures. manto-type copper mineralization in this area is attributed to the mixing of primary hydrothermal fluid with basin and sea waters, with temperatures ranging from 149 to 321°c, and their average salinity is 7.7% wt.% nacl equiv. the host units exhibit enrichment in light rare earth elements (lree) and large ion lithophile elements (lile), and depletion in high field strength elements (hfse). these geochemical features, along with trace element modeling, suggest that all the host rocks were mainly formed by fractional crystallization of a common parental magma derived from partial melting of an enriched subcontinental lithospheric mantle source, and that the magma assimilated crustal materials during ascent and emplacement. based on indicators such as tectonic setting, host rock, mineralization controlling factors, mineralogy, and texture, the copper deposit in the exploration area of northwest nain can be classified as a manto-type deposit.