ارزیابی سازگاری و پایداری عملکرد علوفه ارقام هیبرید ارزن مرواریدی (.pennisetum glaucum l)

محدودیت منابع آبی، نوسانات بارندگی، گرمای شدید هوا در تابستان و پراکنش نامتوازن بارش، از چالش‌های اصلی در بخش کشاورزی ایران هستند. بر این اساس توسعه و ترویج زراعت گیاهانی مانند هیبرید ارزن مرواریدی پر محصول و سازگار، راهبردی کارآمد در ارتقای بهره‌وری منابع و تاب‌آوری سامانه‌های زراعی ایران در برابر تغییرات اقلیمی محسوب می‌شود. در این تحقیق سازگاری و پایداری عملکرد 11 هیبرید جدید ارزن مرواریدی همراه با رقم مهران (شاهد) در یک آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار و در چهار مکان (کرج، بیرجند، اصفهان و زابل) طی دو سال‌ (1401 و 1402) مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس مرکب و مقایسه میانگین‌ها نشان داد که تنوع ژنتیکی قابل‌ملاحظه‌ای برای صفات ارتفاع بوته، تعداد روز تا گلدهی، عملکرد علوفه تر و عملکرد علوفه خشک وجود داشت. نتایج نشان داد که چهار هیبرید h543، h353، h333 و h604 به ترتیب با 98/2، 96/1، 91/9و 80/9تن در هکتار از لحاظ تولید علوفه برتری داشتند. تجزیه پایداری عملکرد علوفه به روش رتبه­بندی و ضریب برتری لین و بینز در هشت محیط نشان داد که این چهار هیبرید در مقایسه با رقم مهران دارای عملکرد علوفه بالا و پایدار بودند و امکان استفاده از آن‌ها برای تولید علوفه، به‌ویژه در مناطق گرم و خشک (زابل) وجود دارد.

evaluation of adaptability and forage yield stability of the pearl millet (pennisetum glaucum) hybrids

introduction: iran، with its diverse climatic conditions، is predominantly classified as dry and semi-dry country، where limited water resources، precipitation fluctuations and uneven distribution and summer heat، and are among the main challenges for the agricultural crop production. in such conditions، the development of crop cultivars with low water requirements، short life-cycle، and tolerant to abiotic stresses، particularly drought and heat، and high yield is an unavoidable necessity. the development of high-yielding hybrid pearl millet cultivars with broad adaptation can be an effective strategy to improve resource productivity and the resilience of cropping systems under changing climatic conditions in iran.materials and methods: to evaluate the adaptability and yield stability of the promising hybrid pearl millet cultivars، 11 promising hybrid pearl millet along with a control (cv. mehran) were grown in a randomized complete block design with three replications in four field staions;  karaj، birjand، isfahan، and zabol in 2022 and 2023. days to 50% flowering، plant height، leaf number، panicle length، panicle diameter، tiller number، fresh forage yield، and dry matter yield were measured and recorded. results: the results of the combined analysis of variance revealed considerable genetic diversity for the studied traits. mean comparisons showed that four hybrids; h543، h353، h333، and h604، had higher fresh forage yield with 98.2، 96.1، 91.9 and 80.9 ton.ha-1، respectively. forage yiled stability analysis (by rank method and lin & binns superiority index) indicated that these four hybrids performed a good combination of high forage yield and and yield stability.conclusion: the results of this experiment showed that the potential heterosis present in pearl millet hybrids for replacing older cultivars with the newly developed hybrids. all the hybrids evaluated had higher forgae yiled compared to the cv. mehran. moreover، considering drought and rising temperatures stresses، due to changing climate conditions، the development of high-yielding hybrid pearl millet cultivars with broad adaptation can be a key strategy for mitigating the adverse effect of climate change on food production and security.