پیش بینی مهارت حل مسئله و کمک طلبی تحصیلی بر اساس ابعاد پنج گانه شخصیت با نقش میانجی خودپنداره در دانش آموزان دختر

زمینه: توانایی حل مسئله یکی از اهداف والا در نظام های آموزشی است. از طرفی پرورش روحیه کمک طلبی در ابعاد مختلف در اسناد بالا دستی نظام آموزش و پرورش مورد تاکید قرار گرفته است. با بررسی ادبیات این حوزه کمتر مطالعه ای را می توان یافت که زمینه را برای ارائه مدلی برای مهارت حل مسئله و کمک طلبی تحصیلی براساس ابعاد پنج گانه شخصیت با در نظر گرفتن نقش خودپنداره فراهم ساخته باشد.هدف: هدف مطالعه حاضر، ارائه مدلی برای پیش بینی مهارت حل مسئله و کمک طلبی تحصیلی دانش آموزان دختر براساس ابعاد پنج گانه شخصیت با میانجی گری خودپنداره بود.روش: طرح پژوهش توصیفی همبستگی از نوع مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری مطالعه شامل تمامی دانش آموزان دختر متوسطه اول شهر تهران به تعداد 98237 نفر در سال تحصیلی 1402-1401 بود. مطابق با جدول مورگان 538 نفر به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای (به نسبت پایه تحصیلی دانش آموزان) به عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های شخصیت نئو (کاستا و مک کری، 1986)، حل مسئله (هپنر، 2012)، کمک طلبی تحصیلی (ریان و پنتریچ، 2007) و مقیاس خودپنداره (راجرز، 1975) استفاده شده است. تجزیه و تحلیل داده ها با نرم افزارهای spss25، و amos24 انجام شد.یافته ها: نتایج مدل یابی معادلات ساختاری حاکی از برازش مناسب مدل بود. یافته ها نشان داد که میان ابعاد پنج گانه شخصیت (روان رنجوری، برون گرایی، گشودگی در برابر تجربه، سازگاری و توافق، وظیفه شناسی) و مهارت حل مسئله و کمک طلبی تحصیلی دانش آموزان رابطه معنی داری وجود دارد، به طوری که ابعاد پنج گانه شخصیت به صورت همزمان 0.285 از واریانس مهارت حل مسئله دانش آموزان و 0.38 از کمک طلبی را تبیین می کنند (0.05 >p). همچنین نقش میانجی خودپنداره در مدل تایید شد (0.05 >p).نتیجه ‌گیری: براساس نتایج می توان استنباط کرد که توجه دست اندرکاران نظام های آموشی به پروفایل شخصیتی دانش آموزان می تواند زمینه را برای پیش بینی مهارت حل مسئله و کمک طلبی تحصیلی آن ها فراهم آورد. برهمین اساس توصیه می شود مشاوران مدارس سعی کنند نسبت به تهیه کارنامه شخصیتی از دانش آموزان اقدام نمایند تا در پرونده تحصیلی آن ها مستند گردد.

developing a structural model of problem-solving skills and academic help-seeking based on the big five personality traits with the mediating role of self-concept in female students

background: the ability to problem-solve is one of the high objectives in educational systems. on the other hand, fostering a spirit of help-seeking in various dimensions has been emphasized in the higher-level documents of the education system. upon reviewing the literature in this area, few studies can be found that provide a basis for presenting a model for problem-solving skills and academic help-seeking based on the five-factor personality dimensions, considering the role of self-concept.aims: the aim of the present study was to propose a structural model of problem-solving skills and academic help-seeking based on the five-factor personality dimensions with the mediating role of self-concept in female students.methods: the research design was descriptive correlational, utilizing structural equation modeling (sem). the statistical population of the study included all female high school students in tehran, totaling 98237 individuals during the academic year 2022-2023. according to the morgan table, 538 individuals were selected as the sample using stratified random sampling (proportional to students’ academic level). data were collected using the neo personality inventory (1986), problem-solving inventory (heppner, 2012), academic help-seeking scale (ryan & pintrich, 2007), and the self-concept scale (rogers, 1975). data analysis was performed using spss 25 and amos 24 software.results: the results of structural equation modeling indicated a good fit for the model. the findings showed that there is a significant relationship between the five-factor personality dimensions (neuroticism, extraversion, openness to experience, agreeableness, conscientiousness) and students’ problem-solving skills and academic help-seeking, with the five-factor personality dimensions collectively explaining 28.5% of the variance in students’ problem-solving skills and 38% in academic help-seeking (p< 0.05). the mediating role of self-concept in the model was also confirmed (p< 0.05).conclusion: based on the results, it can be inferred that attention to students’ personality profiles by educational system stakeholders can provide a basis for predicting their problem-solving skills and academic help-seeking behaviors. therefore, it is recommended that school counselors prepare personality profiles for students to be documented in their academic records.