اثربخشی آموزش مثبت نگری بر انعطاف پذیری شناختی و تاب آوری دانش آموزان

زمینه: نوجوانی با مخاطرات ویژه دوران بلوغ و بحران های اجتماعی، می تواند زمینه را برای بروز و یا تشدید مشکلات روانشناختی فراهم سازد؛ از آنجایی که این دوران مرحله ای حساس و سرنوشت ساز است، بهره گیری از رویکردهای آموزشی و درمانی در جهت افزایش سطح انعطاف پذیری و تاب آوری در برابر مشکلات اهمیتی ویژه ای دارد.هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی آموزش مثبت نگری بر انعطاف پذیری شناختی و تاب آوری دانش آموزان انجام شد.روش: این مطالعه از نظر هدف کاربردی از نظر روش نیمه آزمایشی از سری طرح های پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه گواه است. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان دختر پایه یازدهم شهر تهران در سال تحصیلی 1401-1400 بود. نمونه پژوهش 42 نفر از دانش آموزان دختر پایه یازدهم شهر تهران بود که به روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند. داده های پژوهش با استفاده از پرسشنامه انعطاف پذیری شناختی (دنیس و وندروال،2010) و تاب آوری (کانر و دیویدسون، 2003) در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری جمع آوری شد. گروه آزمایشی 14 جلسه 90 دقیقه ای آموزش مثبت نگری مبتنی بر برنامه آموزشی (رشید، 2014) به گروه آزمایشی ارائه شد و گروه گواه هیچ مداخله ای دریافت نکردند. داده های پژوهش با استفاده از نرم افزار spss.27 و با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.یافته ها: نتایج نشان داد که آموزش مثبت نگری بر انعطاف پذیری و تاب آوری دانش آموزان موثر است (0.05 >p). همچنین، نتایج نشان داد که بین میانگین نمرات پیش آزمون و پس آزمون گروه آزمایشی و گواه در نمرات انعطاف پذیری و تاب آوری تفاوت وجود دارد و اثر مداخله در مرحله پیگیری حفظ شد.نتیجه‌ گیری: با توجه به این نتایج می توان از آموزش مثبت نگری به عنوان یک مداخله مبتنی بر شواهد در جهت بهبود انعطاف پذیری و تاب آوری روانشناختی دانش آموز در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی دانش آموزان استفاده کرد.

the effectiveness of positivity training on students' cognitive flexibility and resilience

background: adolescence with special risks during puberty and social crises can provide the ground for the occurrence or exacerbation of psychological problems, since this period is a sensitive and decisive stage, the use of educational and therapeutic approaches to increase the level of flexibility and resilience against problems is of particular importance.aims: this study aimed to investigate the effectiveness of positive training on students’ cognitive flexibility and resilience.methods: this study is an applied study in terms of a quasi-experimental method from a series of pre-tests, post-tests, and two-month follow-ups with a control group. the statistical population of this study included 11th-grade female students in tehran in the academic year 2021-2022. the sample consisted of 42 11th-grade female students in tehran who were selected by multi-stage random sampling method and randomly assigned to two experimental and control groups. data were collected using the cognitive flexibility questionnaire (dennis & vanderwaal, 2010) and the resilience questionnaire (connor & davidson, 2003) in three stages: pre-test, post-test, and follow-up. the experimental group received 14 sessions of 90-minute positivity training based on the educational program (rashid, 2014) and the control group did not receive any intervention. the data were analyzed using spss.27 software and repeated measures analysis of variance.results: the results showed that positive attitude training is effective on students’ flexibility and resilience (p< 0.05). the results showed a difference between the mean scores of the pre-test and post-test of the experimental and control groups in terms of resilience and resilience. the effect of the intervention was also maintained at follow-up.conclusion: these results suggest that positivity training can be used as an evidence-based intervention to improve students’ psychological resilience and resilience in students’ counseling centers and psychological services.