مطالعه ای مروری بر اساس مفاهیم روانشناختی مدل انتقادی اجتماعی وندایک درباره شناخت شناسی عقیده در رسانه ها

زمینه: رسانه ‌ها به عنوان یکی از ابزارهای اصلی در شکل ‌دهی به عقاید و بازنمایی ایدئولوژی‌ های مسلط در جامعه نقش کلیدی دارند. مدل انتقادی وندایک به تحلیل گفتمان ‌های رسانه ‌ای و نقش آن‌ ها در بازتولید قدرت و نفوذ ایدئولوژی ‌ها می ‌پردازد. در کنار آن، مفاهیم روانشناختی مرتبط با شناخت اجتماعی نشان می ‌دهد که چگونه افراد به واسطه تعامل با این گفتمان‌ ها، عقاید خود را شکل می‌ دهند و بازتولید می ‌کنند. با این حال، بررسی ‌های میان‌ رشته‌ای که به تحلیل همزمان ابعاد روانشناختی و انتقادی بپردازند، به ‌ندرت انجام شده است. هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل چگونگی شکل‌ گیری عقاید از طریق گفتمان‌ های رسانه ‌ای با استفاده از مفاهیم روانشناختی و مدل انتقادی اجتماعی وندایک بود. روش: روش پژوهش حاضر مروری از نوع مرور منظم اسناد بود. جامعه این مطالعه شامل تمامی منابع علمی و پژوهشی مرتبط با مفاهیم روانشناختی مدل انتقادی اجتماعی وندایک و شناخت‌ شناسی عقیده در رسانه‌ ها بود. این منابع شامل مقالات علمی، کتاب ‌ها، گزارش‌ های پژوهشی، و تحلیل ‌های انتقادی منتشرشده در پایگاه‌ های داده علمی معتبر و نشریات بین‌ المللی بود. روش نمونه ‌گیری در این مطالعه به ‌صورت غیرتصادفی و هدفمند بود. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. یافته ها: نتایج نشان می‌دهند که رسانه‌ها با استفاده از استراتژی‌های زبانی و گفتمانی خاص، نحوه پردازش و انتخاب اطلاعات توسط مخاطبان را هدایت می‌کنند، به‌طوری‌که افراد تمایل دارند اطلاعاتی را که با پیش‌فرض‌های ذهنی آن‌ها سازگار است، به‌راحتی پذیرش کنند و اطلاعات متناقض با مقاومت مواجه شود. همچنین، تجربیات شخصی نقش مهمی در تفسیر و درونی‌سازی اطلاعات رسانه‌ای دارند، و تغییرات در باورها و نگرش‌ها معمولاً در بستر تجربیات شخصی و پیش‌فرض‌های موجود صورت می‌گیرد. نتیجه ‌گیری: این پژوهش نشان می ‌دهد که رسانه ‌ها با استفاده از استراتژی ‌های زبانی، نقش مهمی در شکل ‌دهی به عقاید عمومی ایفا می ‌کنند. ترکیب رویکردهای روانشناختی و انتقادی در تحلیل شناخت ‌شناسی عقیده، به درک عمیق ‌تری از نحوه نفوذ گفتمان ‌های رسانه ‌ای بر ذهن مخاطبان کمک می‌ کند.

systematic review study based on psychological concepts and van dijk’s critical social model on epistemology of belief in media

 background: media play a crucial role as one of the primary tools in shaping beliefs and representing dominant ideologies in society. van dijk's critical model analyzes media discourses and their role in reproducing power and influencing ideologies. alongside this, psychological concepts related to social cognition illustrate how individuals shape and reproduce their beliefs through interaction with these discourses. however, interdisciplinary studies that simultaneously analyze psychological and critical dimensions are rarely conducted.aims: the aim of this research was to analyze how beliefs are formed through media discourses using psychological concepts and van dijk's critical social model.methods: this study employed a systematic literature review approach. the study population included all scholarly and research sources related to the psychological concepts of van dijk's critical social model and epistemology of belief in media. these sources included scientific articles, books, research reports, and critical analyses published in reputable scientific databases and international journals. the sampling method was non-random and purposive. data analysis was conducted using thematic analysis.results: the results indicate that media, through specific linguistic and discursive strategies, guide how audiences’ process and select information, leading individuals to readily accept information that aligns with their pre-existing cognitive assumptions while information that contradicts these assumptions may face resistance. additionally, personal experiences play a significant role in interpreting and internalizing media information, with changes in beliefs and attitudes typically occurring within the context of personal experiences and existing assumptions.conclusion: this research demonstrates that media, through linguistic strategies, play a significant role in shaping public beliefs. combining psychological and critical approaches in the analysis of epistemology of belief helps to achieve a deeper understanding of how media discourses influence audience cognition.