اثربخشی برنامه آموزش سرمایه‌های‌ روانشناختی مبتنی ‌بر روانشناسی مثبت نگر بر تاب‌ آوری‌ تحصیلی دانش ‌آموزان

 زمینه: سرمایه‌ی روانشناختی یکی از مفاهیم جدیدی است که در روان‌شناسی مثبت نگر مطرح شده است و می‌تواند در افزایش توانمندی افراد در جنبه‌های مختلف زندگی به‌خصوص درزمینۀ انعطاف پذیری و ابعاد مختلف تاب آوری نقش مهمی داشته باشد.هدف: این مطالعه با هدف اثربخشی برنامه آموزش سرمایه‌های‌ روانشناختی مبتنی ‌بر روانشناسی مثبت‌گرایی بر تاب‌آوری تحصیلی دانش‌آموزان انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پژوهش از نوع پیش‎آزمون_ پس‎آزمون و پیگیری 2 ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه دانش‌آموزان مقطع متوسطه اول و دوم شهر کرمانشاه در سال تحصیلی 1403-1402 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 26 نفر از دانش آموزان مقطع متوسطه اوّل و دوم شهر کرمانشاه بودند که به روش نمونه گیری تصادفی انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند (هر گروه 13 نفر). دانش آموزان در سه موقعیت پیش آزمون، پس آزمون و با فاصله زمانی 2 ماهه به پرسشنامه تاب‌آوری تحصیلی (ساموئلو، 2004) پاسخ دادند. گروه آزمایشی آموزش سرمایه های روانشناختی را مبتنی بر الگوی آموزشی لوتانز و یوسف (2004) در 12 جلسه‌ی 90 دقیقه ای دریافت کردند و گروه گواه در طول دوره آموزش هیچ مداخله ای دریافت نکردند. برای تحلیل داده‎ها از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر با استفاده از نرم‎افزار spss. 25 استفاده شد. یافته ها: نتایج حاصل از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر نشان داد که بین نمرات درون‌گروهی پیش‌آزمون و پس آزمون (اثر مداخله) و پیش آزمون و پیگیری (اثر زمان) در متغیر تاب‌آوری تحصیلی و مولفه‌های آن تفاوت وجود دارد (0.05≥p)، بین میانگین نمرات پس آزمون و پیگیری (ثبات مداخله) در متغیر تاب   آوری تحصیلی و مولفه های آن تفاوت معناداری وجود ندارد. به عبارت ثبات مداخله در طی زمان حفظ شده است. نتیجه‌گیری: براساس یافته‎های پژوهش، می‌توان نتیجه گرفت که برنامه آموزش سرمایه‌های روانشناختی مبتنی بر روانشناسی مثبت نگر بر افزایش تاب‌آوری تحصیلی موثر بوده و می‌توان از این روش درمانی برای افزایش تاب‌آوری تحصیلی دانش آموزان استفاده کرد.

effectiveness of the positive psychology-based psychological capital education program on student academic resilience

background: psychological capital is one of the new concepts that has been introduced in positive psychology and can play an important role in increasing people's ability in various aspects of life, especially in the field of resilience and various dimensions of resilience.aims: this study aimed to investigate the effectiveness of a psychological capital training program based on positive psychology on students' academic resilience.methods: the research method was quasi-experimental with a pre-test, post-test, and 2-month follow-up with a control group. the statistical population of the study consisted of all first and second-grade high school students in kermanshah in the academic year 2023-2024. the research sample consisted of 26 high school students in kermanshah who were selected by random sampling method and randomly assigned to two experimental and control groups (13 people in each group). the students answered the academic resilience questionnaire in three situations: pre-test, post-test, and 2-month intervals (samuels, 2004). the experimental group received psychological capital training based on the educational model of luthans and yousef (2004) in 12 sessions of 90 minutes and the control group did not receive any intervention during the training period. to analyze the data, repeated measure analysis of variance using spss software. 25.results: the results of repeated measure analysis of variance showed that there is a difference between the scores of pre-test and post-test (intervention effect) and pre-test and follow-up (time effect) in the variable of academic resilience and its components (p< 0.05). there is no significant difference between the mean scores of the post-test and follow-up (stability of the intervention) in the variable of academic resilience and its components. in other words, the stability of the intervention has been maintained over time.conclusion: based on the findings of the study, it can be concluded that the psychological capital education program based on positive psychology has been effective in increasing academic resilience and this treatment can be used to increase student academic resilience.